آموزش / اخبار

مرهمی بر رنج آسیب‌دیدگان

امدادگران و اعضای تیم حمایت روانی چطور در حوادث و بحران‌ها به کمک بازماندگان بیایند؟

مرهمی بر رنج آسیب‌دیدگان

در حوادث، بحران‌ها و سوانح بزرگ، علاوه بر آسیب‌های جسمی، مشکلات روانی و آسیب‌های روحی از مهم‌ترین خطراتی است که در کمین بازماندگان حوادث نشسته است. کودکی که در زلزله خانواده‌اش را از دست داده، یا مردی که سیلاب، بی‌رحمانه همسر و فرزندانش را از او جدا کرده است، چگونه باید درد و اندوه از دست دادن عزیزان‌شان را تاب بیاورند. آنها چگونه باید این تنهایی زجرآور را آنهم پس از درد و رنجی که بر جسم‌شان تحمیل شده تحمل کنند؟ امدادگران و اعضای تیم حمایت روانی هلال‌احمر اما برای کمک به حادثه‌دیدگان و بازماندگان سوانح و بلایای طبیعی بزرگ آماده‌اند. این امدادگران دلسوز باید مرهم زخم‌های روحی آسیب‌دیدگان شوند و آنها را برای بازگشت دوباره به جامعه و روال عادی زندگی آماده کنند. در ادامه دکتر علیرضا عیوضی، مدرس دانشگاه علمی کاربردی هلال‌احمر راهنمای امدادگران و اعضای تیم حمایت روانی می‌شود.

 

همه نیروهای تیم حمایت روانی باید مختصات بهداشت روانی را بشناسند

– بهداشت روانی به تأمین، حفظ و ارتقای سلامت­ روان افراد گفته می‌شود

– فردی دارای سلامت روان است که نه تنها بیماری روانی نداشته باشد بلکه بتواند کارهای روزانه خود را بخوبی انجام دهد، از زندگی­‌اش لذت برده و با افراد خانواده و محیط خود ارتباط برقرار کند

– بهداشت­ روان حالتی از رفاه است که در آن فرد توانایی­هایش را باز می­ شناسد و خود را با استرس­های معمول زندگی تطبیق دهد

– فرد باید به­ عنوان بخشی از جامعه با دیگران مشارکت و همکاری داشته باشد

– بهداشت روان به همه ما مربوط است نه فقط به کسانی که از بیماری­های روانی رنج می ­برند

 

لازم است اعضای تیم‌های حمایت روانی با مفهوم استرس و انواع تنش‌ها آشنا باشند

استرس واژه ­ای با مفهوم گسترده است که به تأثیر هر چیز در زندگی که نیاز به تطابق داشته باشد، اطلاق می­ شود

استرس بر تمام جنبه ­های زیستی و سلامت اعم از روانی، جسمی و اجتماعی تأثیر می­ گذارد

استرس می­ تواند هم موجب بیماری روانی شود و هم سلامت روان مثبت را تهدید کند؛ مثل کاهش کیفیت زندگی و شادابی

استرس مفید، جزئی ثابت و غیرقابل حذف در زندگی روزمره است مانند استرس درس خواندن که ما برای عملکرد مطلوب نیاز به یک مقدار خاص از استـرس داریم

وقتی استرس بیش از حد تحمل باشد یا خیلی طول بکشد و به‌طور مکرر ایجاد شود باعث کاهش کارایی شده به‌عنوان بیماری مطرح می‌شود

مدارا به هر واکنش و اقدامی گفته می‌شود که فرد برای پیروز شدن بر آثار منفی واقعه تنش ­زا انجام می­ دهد

 

روش ­هایی که برای آموزش مدارا به افراد در مواجهه با بلایا باید بیاموزید

درخواست کمک از دیگران یا کمک ­رسانی

صحبت در مورد واقعه و سعی برای درک مفهوم آن­چه رخ داده

جست‌وجو برای کسب اطلاع در مورد سلامت عزیزان

سعی در ترمیم آسیب

انجام مراسم مذهبی

استفاده از دفاع ­هایی مثل انکار برای کاستن از رنج

 

مهم‌ترین «بحران»‌هایی که سلامت و بهداشت روانی افراد را تهدید می‌کند

بلایای طبیعی:

سیل

 زلزله

بلایای انسان­ ساخت:

جنگ

انفجار

نشت گاز

 اعمال خشونت ­آمیز

 خودکشی

 بیماری­ های همه­ گیر

 

ابعاد حمایت روانی‌ـ اجتماعی را بشناسیم

اصطلاح «روانی‌ـ اجتماعی» اشاره به ارتباط پویا بین ابعاد روانی و اجتماعی یک فرد دارد، جایی که یکی بر دیگری تأثیر می­ گذارد

 بعد روانی شامل فرایندهای درونی، عاطفی، افکار، احساسات و واکنش ­ها است

 ابعاد اجتماعی شامل روابط، شبکه خانواده و جامعه، ارزش ­های اجتماعی و شیوه­ های فرهنگی است

حمایت روانی‌ـ اجتماعی اشاره به اقداماتی دارد که به نیازهای روانی و اجتماعی افراد، خانواده‌ها و جوامع مربوط می­ شود

 

مختصات یک تیم حمایت­ های روانی‌ـ اجتماعی

یک تیم حمایت روانی ‌ـ اجتمای از یک روانپزشک، روان‌شناس و درصورت امکان یک مددکار اجتماعی (یا سایر متخصصان دیگر برحسب ضرورت) تشکیل می‌شود

اعضای تیم حمایت روانی‌ـ اجتماعی وظیفه مداخله در بحران و ارائه مداخلات روانی‌ـ اجتماعی را به­ عهده دارند

 این تیم‌ها پس از وقوع بحران باید به محل اسکان افراد آسیب ­دیده اعزام شوند

اعضای تیم باید پس از غربالگری آسیب‌دیدگان از نظر وجود علائم روانی ناشی از‌ تروما، در قالب گروه­ های مشاوره ­ای، مداخلات روانی‌ـ اجتماعی لازم را ارائه کنند

 محل استقرار این تیم‌ها در ستاد حمایت روانی‌ـ اجتماعی در منطقه آسیب­ دیده است

عمده فعالیت ­های غربالگری، مداخله ­ای و پیگیری ­های لازم را باید به‌صورت سیاری و با مراجعه به محل اسکان بازماندگان حادثه انجام ­دهند

 

ویژگی­های اعضای تیم حمایت روانی‌ـ اجتماعی

رازداری

در دسترس ­بودن

صبر

مهربانی

تعهد

مهارت­ گوش­ دادن فعال

نگرش مراقبتی

رویکرد بدون قضاوت

داشتن دانش کافی از مسائل روان‌شناختی در هنگام ارائه خدمات

 

کمک‌های اولیه روان‌شناختی(PFA) شامل این موارد است

مراقبت و حمایت کردن به گونه‌ای که مزاحمت ایجاد نکند

ارزیابی نیازها و نگرانی‌ها

کمک کردن به افراد در تأمین نیازهای اولیه خود (مانند: غذا، آب و سر پناه و اطلاعات…)

گوش کردن به درد و دل افراد آسیب دیده و نه وادار کردن آنها به صحبت

تسلی دادن به افراد و ایجاد آرامش در آنها

کمک کردن به افراد در دریافت اطلاعات، خدمات و حمایت‌های اجتماعی

حمایت کردن از افراد در مقابل آسیب بیشتر

 

افراد آسیب پذیر(روان‌شناختی) در شرایط بحرانی

کودکان، نوجوانان (به‌خصوص آنانی که از عزیزانشان را از دست داده‌اند یا از آنها جدا مانده اند)

زنان، به‌خصوص زنان باردار

سالمندان (به‌خصوص سالمندان ناتوان)

افراد با مشکلات حاد روانی

افراد باسابقه بیماری مزمن روانی

افراد دچار معلولیت جسمی

افراد دچار محرومیت حسی: نابینایان، ناشنوایان و…

افراد وابسته به مواد

اقلیت‌های قومی و اجتماعی

اقلیت‌های مذهبی

 

چگونگی برقراری ارتباط خوب با افراد آسیب دیده (کمک‌های اولیه روان‌شناختی)

 اولین اصل در برقراری ارتباط خوب خونسردی و آرامش است

 خوب گوش کردن (گوش دادن همدلانه)

 برای آنها محیط امنی را به وجود آورد که احساس کنند توسط شما فهمیده می‌شوند و مورد احترام هستند.
در مکان آرام و بدون مزاحمت صحبت کنید.

به خاطر داشته باشید که شما زیاد صحبت نکنید و از ایجاد سکوت نگران نباشید.

‌ اجازه دهید فرد این فضا را داشته باشد که دوباره شروع به صحبت کردن کند.

 فرد را مجبور به صحبت کردن نکنید.

به زبان کلام و زبان بدن خود آگاه باشید.

تماس چشمی، موقعیت بدنی و نوع نشستن‌تان در فرهنگ فرد پذیرفته شده باشد.

به فرد خاطرنشان کنید که رازداری را برای او حفظ خواهید کرد.

 از واژه‌های تخصصی استفاده نکنید.

 فکر نکنید که شما باید تمام مشکل فرد آسیب دیده را برای آنها حل کنید.

نقاط قوت فرد را شناسایی و کمک کنید که دریابد چگونه در گذشته توانسته بر مشکلات خود فائق شود.

صادقانه تأسف خود را از اتفاقی که افتاده، به فرد آسیب دیده نشان دهید. (تظاهر به ناراحتی نکنید)

 

افراد را به انجام امور زیر تشویق کنید

به اندازه کافی استراحت کنند.

به اندازه کافی غذا بخورند و آب بنوشند.

صحبت کنند و با دوستان و اعضای فامیل رابطه برقرار کنند.

انجام کارهایی که به آنها حس آرامش می‌دهد مانند )قدم زدن، ورزش کردن، کتاب خواندن، عبادت کردن و بازی کردن با بچه‌ها)

در صورت امکان به دیگران کمک کنند.

فعالیت فیزیکی داشته باشند.

 

افراد را از انجام امور ذیل نهی کنید

استفاده از موادمخدر یا سیگار و یا نوشیدن الکل (برای فراموشی آلام)

کار کردن در تمام روز بدون هیچ‌گونه استراحت

گوشه‌گیری و دوری از شرکت در جمع دوستان و فامیل

انجام رفتار پرخاشگرانه

چشم پوشی از نیازهای اولیه بهداشتی

تغذیه و خواب نامناسب

بازدید: 251

دیدگاه کاربران