دوشنبه ٠٧ فروردين ١٣٩٦
اخبار > رمز گشایی از اصول بنیادین نهضت بین المللی صلیب‌سرخ و هلال‌احمر؛ اصل استقلال- بخش دوم
 


  چاپ        ارسال به دوست

رمز گشایی از اصول بنیادین نهضت بین المللی صلیب‌سرخ و هلال‌احمر؛ اصل استقلال- بخش دوم

نادرگلستانی: کارشناس و مدرس اصول بین‌المللی هلال‌احمر: فراموش نکنیم که جمعیت‌‌های ملی _ اوایل همه _ نیروهای کمکی برای خدمات پزشکی ارتش بودند. در آغاز، آنها تنها برای‌این هدف ‌ایجاد شدند. هرچند ‌این کار امروزه تنها وظیفه‌ نیست و حتی به عنوان‌ یک قانون هم فعالیت ­های امدادی قانون اصلی و عمده‌ی هلال احمر نیست، ولی هنوز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.
برای عضو شدن در صلیب سرخ بین ‌المللی،باید قبل از هرچیزی اعضای جمعیت ملی توسط دولت کشورش به رسمیت شناخته شود. همچنین جمعیت‌های صلیب سرخ و هلال احمر به دلیل به رسمیت شناختن ایفای نقش امدادی به عنوان نیروی امدادی بی‌طرف برای ارائه خدمات پزشکی به ارتش، زمانی تحت مقررات قانون بشردوستانه قرار می‌گیرند و می‌توانند از حمایتِ قراردادهای ژنو بهره‌مند ‌شوند و حق نشان دادن علامت صلیب سرخ و هلال احمر داشته باشند که مستقل و بدون غرض و تبعیض اقدام کنند. مشخص است که پرسنل واعضای وابسته به جمعیت‌های صلیب سرخ و هلال‌احمر در صورت تجربه کردن وظایف مشابه در زمان جنگ اگر تحت کنترل قوانین ارتش باشند، نباید شبیه پرسنل پزشکی ارتش عمل کنند.
هر چند ‌این بخش از مأموریت تنها فعالیت جمعیت‌های ملی عضو فدراسیون بین‌المللی صلیب‌سرخ و هلال‌احمر نیست، به ویژه وقتی که بخش قابل توجهی از انرژی خود را صرف فعالیت‌‌ها، در زمان صلح می‌کند. امروزه، در شرایط تجربی، همانطور که در گزارش تانسلی (Tansley Report) اشاره شد، درجه همکاری با دولت، نباید به گونه‌ای باشد که حداقل برای برخی از خدمات، محدوده‌ای از انزوای کامل تا وابستگی کامل را به همراه داشته باشد.

انجام وظایف در مسیر استقلال
جمعیت ‌های ملی درگذشته و حال متعهد شده‌اند که بیمارستان ‌های غیرنظامی، مدارسی برای پرستاران، مهدکودک، مراکز انتقال خون و غیره را راه‌اندازی کنند. آنها خود را وقف ارائه خدمات بشردوستانه مختلفی از جمله ارتقاء سلامت عمومی‌ و ارائه خدمات نجات برای قربانیانِ فجایع انسانی و دیگر حوادث انسان‌ساخت کرده‌اند؛ برای این منظور هلال‌احمر باید افراد ویژه‌‌ای را در زمینه‌ پاسخگویی به تنوعی از آسیب‌های اجتماعی تربیت کنند تا آنها بتوانند بدون تعصباتِ مغرضانه و بدون تبعیض و کاملا بی‌طرفانه به نیازمندان یاری برسانند. هلال‌احمر باید برای مراقبت از ناتوانان، توجه به نیازهای زندانیان، کودکان بی‌سرپرست و به طور کل گروه‌هایی که شرایط سخت‌ یا خطرناکی ‌دارند با دیگر نهاد های خیریه همکاری یا موسساتی را در جهت ارائه خدمات داوطلبانه احداث کنند. آنها همچنین مسئول آموزش بهداشت، پیشگیری از تصادفات، پیشگیری و مقابله با اعتیاد مواد مخدر، الکل و مصرف بیش از حد دخانیات هستند. در برخی از کشورها، صلیب سرخ و هلال‌احمر حتی جای سرویس ‌های سلامت عمومی، ‌که به طور رسمی ‌وجود ندارند را؛ می‌گیرند.

جمعیت ‌های ملی به ویژه در فاز کمک‌‌رسانی نسبت به دیگر دستگا‌ه‌ها برتری‌ دارند؛ این برتری از اعتماد مردمی ایجاد شده و در مراحلی از اقدامات پیشگامانه فراوانی انجام می‌دهد و تجربیات غیرقابل جایگزینی کسب کرده‌اند. به نظر می‌رسد که جمعیت‌های ملی در چنین شرایطی آرامش بیشتری برای اجرای پروژه ‌های طولانی مدت‌ دارند. در زمینه سلامت عمومی، همکاری صلیب‌سرخ و هلال‌احمرگاهی با دیگر دستگاه‌های دولتی و غیردولتی مرزی است؛ چرا که نیازهای نیازمندان بسیار زیاد هستند و جمعیت‌ها به طور عمده و بر اساس اصول بشردوستانه و داوطلبانه برای برآوردن نیازهای ویژه‌‌ای از نیازمندان فعالیت می‌کنند.
هلال‌احمر برای تأثیرگذاری و ایفای نقش مؤثرتر از طریق جلب مشارکت دیگر دستگاه‌ها و همکاری نهادهای خیریه عمومی با حفظ اصل استقلال، اجرا کند. در انجام تمامی ‌این وظایف، جمعیت ‌ها به عنوان نیروهای امدادی برای مراجع عمومی ‌و مردمی‌ یا به شکلی خصوصی عمل می‌کنند، در هر دو صورت باید در کاهش وظایف نهادهای عمومی در جهت تسکین آلام بشری نقش بسزایی را ایفا کنند.

حمایت از بشردوستی به منابع نیاز دارد
از آنجایی که هلال احمر در انجام وظایف اصلی خود که همانا حمایت بشردوستانه از زندگی و سلامت انسانها با تضمین حفظ احترام و کرامت انسانها است، باید از منابع بیشتری برخوردار باشند تا بتوانند در جهت اهداف مشابهی در بخش ‌های گسترده‌تری فعالیت‌های نوع‌دوستانه و داوطلبانه خود را به نهادهای رسمی و دیگر جمعیت‌‌های خیریه ‌ارائه کند.
در واقع وظیفه ‌امدادی صلیب سرخ و هلال‌احمر ‌یکی از خصوصیت ‌های ویژه‌ای است که آن را از دیگر مؤسسات خیریه و نیکوکارانه متمایز می‌کند. همانطور که اشاره شد، ‌این خصوصیت به جمعیت‌‌های ملی ‌یک وضعیت ممتاز می‌دهدکه آنها اغلب از آن آگاه نیستند و بهره کافی را از این ویژگی ممتاز نمی‌برند. کلام آخر اینکه درست است که جمعیت‌ ها از تخطی کردن از اصول استقلال و بی‌غرضی و بی‌طرفی واهمه‌ دارند، ولی ممکن است در همین شرایط نیز گاهی دولت ‌ها “از طریق” فعالیت‌های بشردوستانه و امدادی جمعیت‌‌های ملی، هم در داخل کشور و به طور ویژه در کشورهای خارجی سودمند شوند. زیرا در چنین مواردی، حرکت دولت‌ها برای کمک به برخی کشورهای حامی به نظردیگران سیاسی جلوه نخواهد کرد؛ به عبارتی دیگر دولت‌ها با استفاده از اعتبار جهانی و اعتماد جوامع بشری به هلال‌احمر، هزینه‌‌های سیاسی، برای آنها بسیار کمتر خواهد بود.

استقلال از مقامات  عمومی‌
تاکنون متوجه شدیم که  صلیب‌سرخ و هلال‌احمر باید از‌ یک طرف مستقل باشد و از طرف دیگر می‌دانیم که باید کمکی برای دولت‌ها و مراجع خیریه عمومی ‌باشند. گوستاو ماینر (Gustave Moynier)، در اوایل آگوست ۱۸۶۴، به دشواریِ تلفیق دو چیز درصلیب سرخ و هلال احمر توجه کرد.

۱-  دفاع از آزادی عمل‌ به عنوان یک مؤسسه‌ غیرانتفاعی و عام‌المنفعه
۲-  گردن نهادن به الزامات نظم و انضباط دولتی
به هر حال تلفیق این دو موضوع مانع‌‌الجمع به نظر می‌رسند، ولی مادامی‌که تقابل بین شخصیت بشردوستانه و خصوصی هلال‌احمر و ارتباط آن با دولت، ‌یکی از ویژگی ‌های خاص جمعیت‌های ملی است؛ البته باید بدانیم که نه تنها این مشکل با تدبیر جمعیت‌های ملی قدرتمند قابل حل است، بلکه کسی نباید درباره تناقض بین ‌این دو صحبت کند. زیرا میزان رضایت‌بخشی یک نهاد بشردوستانه مردمی، بستگی به تعادل مناسب بین ‌این دو جنبه‌ مذکور‌ دارد. وقتی عملکرد هلال‌احمر مناسب و توسعه‌یافته است که بتواند هم از آزادی عمل خود دفاع کند و هم به الزامات دولتی توجه کند به بیان دیگر مهمترین مسئله، داشتن تناسب در عمل است.

حفظ استقلال در عین همکاری
گزارش تانسلی (Tansley Report) تأکید دارد که اگرچه جمعیت‌های ملی فضای بسیار زیادی برای همکاری و هماهنگی بین دولت‌ها وجود‌دارد، مانند همکاری در جهت آموزش اصول بهداشت عمومی؛ اما جمعیت‌ها باید با وفاداری و رعایت خطوط قرمز اصول بی‌غرضی، بی‌طرفی و استقلال بتوانند در تمام این زمینه‌‌ها و سایر اقدامات مشترک در سطوح ملی و بین‌المللی با دولت‌ها همکاری کنند.
بنابراین نتیجه می‌گیریم که جمعیت‌‌های صلیب‌سرخ و هلال‌احمر در همکاری با مقامات دولتی باید به‌اندازه کافی مستقل باشند. حال برای ارزیابی میزان وابستگی یا عدم وابستگی هلال‌احمر در رابطه با دولت‌ها دو سؤال زیر مطرح است که پاسخ به آنها مهمترین شاخص برای سنجش اصل استقلال است.
۱- چه زمانی ما می‌توانیم بگوییم که هلال احمر دارای استقلال است؟
۲- هلال‌احمر به چه حدی از استقلال نیازمند است؟
در پاسخ باید بگوییم اگر ‌یک جمعیت قادر باشد مطابق با اصول اساسی خود تصمیم بگیرد و فعالیت کند این جمعیت دارای استقلال است. اگر ‌این وضعیت را درک کنیم آنگاه جمعیت در تصمیماتش «آزاد» خواهد بود و به خودی خود از مسیرش منحرف نشده و درستی راهش را ادامه خواهد داد. در این صورت است که یک جمعیت ملی می‌تواند به همگان اطمینان دهد که وقتی صدای انسانیت شنیده می‌شود؛ هلال احمر متواضعانه، بدون‌غرض و تبعیض و کاملا بی‌طرفانه در جهت حمایت از زندگی و سلامت دردمندان عمل خواهد کرد. این جمعیت مستقل است و درهایش به روی همه انسانها باز خواهد بود فقط در این صورت است که خدمات بشردوستانه‌اش را می‌تواند به همه انسانهای دردمند با هر سیاست، مذهب و ملیت ارائه کند. حقیقتاً چنین جمعیتی جزئی از فدراسیون بین‌المللی صلیب‌سرخ و هلال‌احمر است و ضمن انطباق با استانداردهای جهانی، کاملا در مسیر ارزشهای اصول اساسی هدایت شده و فعالیت می‌کند.

مهمترین کاربرد عملیاتی کردن اصل استقلال این است که هلال‌احمر از طریق پایبندی و تعهد به ارزش‌های اصل استقلال بیشتر می‌تواند اعتماد عمومی مردم‌ را جلب کند و مردم را از اقدامات بشردوستانه و امدادی‌اش مطمئن خواهند بود. اعتمادی که برای هرکشوری در زمان حوادثی نظیر انقلاب ‌یا جنگ داخلی امری ضروری و حیاتی است. به بیان ساده‌تر هلال‌احمر زمانی می‌تواند به تمام مردمی که به کمکش نیازمند و وابسته هستند اطمینان دهد که بدون غرض و تبعیض و کاملا بی‌طرف به یاری آنها در مواقع لزوم می‌شتابد که به وسیله عدم وابستگی به هیچ یک ازدستگاه دولتی و غیردولتی وابستگی نداشته باشد.
اگر این واقعیت را بپذیریم که دولت‌ها صدای اکثریت هستند، نه همه مردم و درک کنیم همین مسأله‌ ایجاب می‌کند که افراد و احزاب سیاسی بانفوذشان در دولت‌ها موجب شود تا در موارد خاص نسبت به بعضی اقلیت‌ها پارتیزانی عمل کنند. اما آنها باید بپذیرند که هلال‌احمر باید بدون نگرش سیاسی از تمام انسان‌هایی که در رنج هستند چه اقلیت یا اکثریت دستگیری می‌کند. حتی اگر دولت به بعضی افراد جامعه اهمیت ندهد و بعضی دیگر را مورد بی‌مهری خود قرار دهد و حتی بعضی افراد را از جامعه ملی جدا بداند. هلال‌احمر مجاز نیست دقیقاً در لحظاتی که کمک‌هایش بیشتر از هر زمان دیگر مورد نیاز دردمندان جامعه است با هر تغییری در نظام و گرایش سیاسی به ‌این سو و آن سو منحرف شود و به هر دلیلی به دردمندان کمک نکند.
جمعیت به عنوان‌ یک عنصر استثنایی باید قادر باشد در هر شرایطی برای یاری رساندن به نیازمندان مستقل عمل کند. یکی دیگر از مهمترین کاربردهای اصل استقلال این است که هلال‌احمر از طریق عملیاتی کردن این اصل است که می‌تواند بین مردمی که با هم اختلاف دارند میانجی‌گری کرده و تلاش می‌کند تا بین مردمی که با هم اختلاف دارند صلح و دوستی و اتحاد ایجاد کند چون فقط از این طریق می‌تواند آلام بشری را عادلانه تسکین دهد و از زندگی و سلامت انسانها حمایت کند.
اما در زمان حاضر شاهدیم که دولت‌ ها تقریباً همه‌ جا را به کنترل خود درآورده و سایه خود را بر جامعه گسترش می‌دهند؛ جمعیت‌های ملی باید بپذیرند که حفظ استقلال در چنین شرایطی هر روز سخت‌تر و سخت‌تر می‌شود. با این حال هلال احمر باید با هوشیاری بدون وقفه‌ای در هرشرایطی از اصل استقلال خود دفاع کند و نباید به عنوان ابزاری اداری و صرفاً در خدمت سیاست ‌های دولت‌ها باشند. اگر این چنین شود؛ دیگر هویتی متمایز نخواهند داشت.
جمعیت‌‌های ملی بدلیل ارائه خدمات بشردوستانه و امدادی، حکومت یارانه و دیگر مزایا را به آنها اعطا می‌کنند، مانند معافیت مالیاتی، گمرکی و پستی، امتیازات انحصاری و غیره. ‌این رابطه همیاری شایستگی ارتباط نزدیک با خدمات عمومی،که به طور کل برای انجام کارهایی که متعهد شده‌اند بسیار سودمند بوده و به جمعیت حقانیت می‌بخشد. ولی باید بپذیریم در دنیای کنونی هیچ چیزی رایگان داده نمی‌شود، هرچه دولت ‌ها سخاوتمندتر باشند، بیشتر تمایل‌دارند که بر حق نظارت بر عملیات جمعیت ­ها پافشاری کنند. ‌این مسئله می‌تواند از طرق مختلف صورت‌ پذیرد که بازرسی دوره‌ای ساده‌ترین شکل آن است.
بنابراین اطمینان از استقلال و خودمختاری برای جمعیت در ساختار دموکراتیک داشتن «آزادی» در استخدام حاصل می‌شود. باید در نظر داشته باشیم که چنین ساختار دموکراتیک و آزادانه‌ای مورد نیاز هلال احمر است.
فراموش نکنیم زمانی که دولت از جمعیت ملی کشورش می‌خواهد که ‌یک سری فعالیت ­های بشردستانه و امدادی ‌را انجام دهد و جمعیت هم با ‌این خواسته موافقت می‌کند؛ ‌این امر به معنی «کمک» به دولت است؛ ولی ‌این مسئله به ‌این دلیل نیست که قائم به ذات بودن خود را به عنوان‌ یک جمعیت مستقل با خصوصیات بین‌المللی خودش را متوقف کرده است، بلکه تحت هر شرایطی باید از اصول اساسی خودش پیروی کند. همانطور که در بیانیه به طور ویژه درج شده، صلیب سرخ و هلال احمر در انجام وظایف دولتی خود، مطابق اصول اساسی نهضت به اقدامات بشردوستانه خود ادامه خواهد داد. به همین دلیل است که می‌تواند از نشان بین‌المللی صلیب‌سرخ و هلال احمر استفاده کند. نشانی که بیانگر روح بشردوستی بوده و در جهت نیل به آرمان‌های نهضت است.

جایگاه ویژه هلال احمر در وضع قوانین
از آنجایی که در جهان امروز اقدامات بشردوستانه و کارهای خیریه‌ی اجتماعی به طور مداوم در حال گسترش است؛ ‌این امر مسئولیت ‌های سنگینی را بر دولت‌ ها تحمیل می‌کند و قابل درک است که دولت‌ ها به سمت برقراری ارتباط مستقیم‌تر و معتبرتر با عوامل خود متمایل می‌گردند. ‌این مسئله با وضع قوانین دقیق‌تر و جزئی‌تر، و بوسیله برنامه ‌ریزی توسعه‌ یافته‌تر و روش‌ های کنترل سخت‌ تر آشکار شده است. چنین مداخله رو به تزایدی ممکن است مشکلات خاصی را ‌ایجاد کند و حتی باعث ‌ایجاد درگیری با جمعیت ملی شود. ‌این مسئله مهم است که مقامات دولتی باید در قوانینی که وضع می‌ کنند، جایگاه ویژه ‌هلال احمر را در نظر داشته باشند و درجه ‌ای از آزادی و استقلال را در انجام وظایف بپذیرند.
توصیه می‌شود که جمعیت ملی، به نوبه خود، قبل از‌ پذیرفتن وظیفه‌ ای خاص به دقت شرایطی را که باید تحت کنترل آن کار کند را مورد بررسی قرار دهد تا اطمینان حاصل کند که آیا قادر خواهد بود ‌این وظیفه را بدون به خطر ‌انداختن اصول بنیادین خود بویژه اصل استقلال به انجام برساند. برای مثال، هر زمانی که اقدامات بشردوستانه مورد تفاهم و همکاری بین دولت و جمعیت بیش از حد با سیاست درگیر باشد، برای هلال احمر بهتر است که از انجام آن کار شدیدا اجتناب کند.


٠١:٤٠ - يکشنبه ١٥ اسفند ١٣٩٥    /    عدد : ٩٧١٠١    /    تعداد نمایش : ١٢٦٣


برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج