دوشنبه ٣٠ مرداد ١٣٩٦
اخبار > تاب‌آوری؛ ضرورت ملی
 


  چاپ        ارسال به دوست

تاب‌آوری؛ ضرورت ملی

حسن شکوری‌نسب، مدیرعامل جمعیت هلال‌احمر خراسان‌شمالی: امروزه وقوع حوادث طبیعی و بلایا امری اجتناب‌ناپذیر تلقی می‌شود که می‌تواند ابعاد مختلف زندگی اجتماعی ما را متأثر کند. اگرچه بسیاری از حوادث نه قابل پیش‌بینی هستند و نه‌چندان قابل پیشگیری، اما تجربه نشان داده است که جوامع مختلف بسته به میزان آمادگی خود با ابعاد و وسعت متفاوتی از اثرات بلایا روبه‌رو بوده‌اند.

مفهوم «کاهش خطرپذیری» در حوادث، اکنون یکی از راهبردهای اساسی و تاب‌آوری جوامع در مواجهه با بحران‌های طبیعی است که به‌عنوان یک هدف اصلی همواره در برنامه‌های مدیریت جامع بحران در دهه‌های اخیر مطرح بوده است. این مهم در ایران با قانون تشکیل سازمان مدیریت بحران، سازمان پدافند غیرعامل و قانون برنامه پنجم توسعه و... قابل‌مشاهده است.
مفهوم تاب‌آوری اگرچه تعریف چندان مشخصی از آن هنوز صورت نگرفته، اما چند سالی است که در ادبیات مدیریت بلایا پر استفاده شده است. سختی تعریف تاب‌آوری را بسیاری ناشی از ذهنی‌بودن آن قلمداد کرده‌اند، چراکه تاب‌آوری بیش از هر عاملی، بستگی و تابعی از شرایط فرهنگی و اجتماعی جوامع دارد. اکنون رسمی‌ترین تعریف تاب‌آوری را «بخش استراتژی بین‌المللی کاهش خطر بلایای سازمان ملل»(UNISDR)  در ‌سال ٢٠٠٩ ارایه داده است: «توانایی یک نظام، جامعه یا اجتماع در معرض مخاطره به منظور مقاومت، جذب، تعدیل و بازیابی اثرات ناشی از مخاطرات در زمان مناسب و موثر به طوری که بتواند ساختارها و عملکردهای انسانی خود را نگهداری و بازیابی کند.»
بنا به این تعریف اگر بپذیریم که احتمال وقوع یک حادثه به دو عامل اصلی؛ مخاطره و آسیب‌پذیری بستگی دارد، آنگاه می‌توان گفت که میزان آسیب‌پذیری شامل: میزان مواجهه، تاثیرپذیری و تاب‌آوری جامعه در برابر حوادث، متفاوت خواهد بود. در این‌صورت تنها عاملی که رابطه معکوس با میزان خطر دارد، تاب‌آوری است.
آنچه را که به‌عنوان شرط لازم جهت تحقق تاب‌آوری عنوان کرده‌اند، ظرفیت جامعه است. اگر ظرفیت را به معنای مجموعه نقاط قوت، داشته‌ها و منابع یک جامعه برای تحقق اهداف از پیش تعیین شده در نظرگیریم و تاب‌آوری را نیز توانایی جامعه برای استفاده از ظرفیت‌ها با هدف پاسخگویی مناسب در زمان وقوع بلایا تلقی کنیم، آنگاه به صورت منطقی وجود ظرفیت در جذب و پاسخگویی بلایا، شرط لازم برای تاب‌آوری خواهد بود که لزوما شرط کافی نیست و جامعه باید نه‌تنها منابع موردنیاز را در اختیار داشته باشد، بلکه توانایی استفاده از آن منابع را نیز به دست آورد.
با توجه به این‌که کشور ما در معرض وقوع حوادث و بلایای متعدد و متکثری است و خصوصا متاثر از آثار زیانبار و منفی آنها به ویژه زلزله و سیل بوده است، به‌نظر می‌رسد بیش از هر زمانی و هر جامعه‌ای نیازمند توجه به لزوم کاهش خطرپذیری و تاب‌آوری است.
اگرچه جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان سازمانی غیردولتی و بین‌المللی و البته پیشتاز در پاسخگویی امدادی در حوادث، رویکرد خود را در سند ١٠ ساله بر افزایش تاب‌آوری و ایجاد جامعه مقاوم در برابر حوادث تمرکز داده است، اما بدون‌شک رسیدن به «جامعه تاب‌آور» نیازمند توجه کافی به برنامه جامع کاهش خطرپذیری و همچنین توجه به ساختارهای حقوقی مدیریت بحران ازجمله جایگاه سازمانی آن است.
همچنین متون حقوقی موردنیاز  که بتواند منابع لازم را فراهم و تکالیف سازمانی را ایجاد کند، شاید بیش از هر چیزی نیازمند شکل‌گیری مفهوم «عزم ملی» یا «ضرروت ملی» در اندیشه اجتماعی کشور باشد.


٠١:٢٩ - شنبه ٢٧ خرداد ١٣٩٦    /    عدد : ٩٩٤٢٢    /    تعداد نمایش : ٩٩٨


برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج