يکشنبه ٣٠ مهر ١٣٩٦
شماره حساب ٩٩٩٩٩ جمعیت هلال احمر نزد بانک‌های ملی، ملت، رفاه، دی، شهر، صادرات، سپه، مسكن و آينده؛ آماده جمع آوری كمک‌های نقدی هموطنان برای مردم مسلمان ميانمار است. همچنین پایانه USSD روی تمامي تلفن های همراه جهت جمع آوری کمک‌های نقدی برای مردم میانمار اختصاص یافته و هموطنان با وارد کردن كد #112*3*741* می توانند با سهولت و سرعت بیشتر به مردم مظلوم میانمار کمک کنند."
اخبار > به سمت ارائه خدمات تخصصی پیش می‌رویم
 


  چاپ        ارسال به دوست

مدیرکل توانبخشی معاونت بهداشت، درمان و توانبخشی جمعیت هلال‌احمر:

به سمت ارائه خدمات تخصصی پیش می‌رویم

فریبا کاکاوند/ جمعیت هلال‌احمر بیش از نیم قرن سابقه درخشان در امر توانبخشی دارد. می‌توان گفت که قبل از انقلاب، قوی‌ترین حوزه در جمعیت هلال‌احمر، درمان و توانبخشی بوده است. حتی بخش عمده‌ای از فعالیت‌های امدادونجات، معطوف به ارائه خدمات درمانی و توانبخشی در حوادث بوده است. این مراکز  که با هزینه‌های مردم به‌صورت صلح، هبه یا وقف راه‌اندازی شده بودند. منابع مالی مردم، پشتوانه این مراکز بود و تعرفه‌های آنها از بیمارستان‌های دولتی هم کمتر بوده است. جمعیت «شیر و خورشید»، پیشتاز امر توانبخشی در کشور و حتی در منطقه بود. این پیشرفت‌ها تا جایی ادامه یافت که به‌عنوان مرکز آموزش بین‌المللی ارتز و پرتز معرفی شد و کارشناسان بسیاری از کشورها در این مرکز آموزش می‌دیدند.

آثار و کیفیت خدمات توانبخشی جمعیت، با هیچ جای دنیا قابل‌قیاس نبود. این روند، بعد از جنگ تشدید شد، چون نیاز کشور به یک‌باره افزایش پیدا کرد و از طرفی به دلیل آموزش‌های مناسب و استفاده از مواد اولیه باکیفیت و مرغوب، خدمات توانبخشی رشد قابل‌توجهی یافت. بعد از پایان جنگ، آرام ‌آرام این مسئله تضعیف شد تا حدی که متاسفانه در مقطعی، دست‌اندرکاران، خدمات توانبخشی را با مباحث اقتصادی اشتباه گرفتند. بعد از انقلاب، با اتخاذ سیاست‌هایی که به نظر می‌رسد باید با دقت نظر بیشتری انجام می‌گرفت، به ناگهان دستوری صادر شد که اداره تمام مراکز درمانی جمعیت هلال‌احمر به استثنای مراکز وقفی، طبق دستورالعمل با حفظ مالکیت، به وزارت بهداری وقت منتقل شد. دکتر پیمان پیشگاهی، مدیرکل توانبخشی جمعیت هلال‌احمر در ادامه سخنانش از وضعیت توانبخشی و  چگونگی ارائه خدمات توانبخشی به بیماران و بازتوانان در سال‌های اخیر می‌گوید. 

جمعیت هلال‌احمر در زمینه ارائه خدمات مناسب توانبخشی چه اقداماتی انجام می‌دهد؟

در تمام دنیا حتی در بسیاری از کشورهای آفریقایی افرادی که قطع‌ عضو هستند، تحت حمایت دولت قرار می‌گیرند و کمک مالی دریافت می‌کنند. از طرفی، مراکز توانبخشی بهزیستی تعطیل و درِ آنها، به روی بیماران قفل شده است و خدماتی به بیماران ارائه نمی‌دهند. در یک دوره‌ای که بحث خصوصی‌سازی خدمات توانبخشی مطرح بود، ارائه خدمات هم ضعیف شد. متاسفانه بخش عمده‌ای از بازنشستگی‌های کشوری هم در همین دوره صورت گرفت و باعث شد تا افراد باتجربه‌ای را که سرمایه‌های جمعیت محسوب می‌شدند، بدون انتقال تجارب‌شان از دست بدهیم. دید درآمدزایی و غیرکارشناسی، سبب شد که خدمات توانبخشی جمعیت هلال تضعیف شود. در همین زمان، بیشتر از 200 نفر از پرسنل باتجربه بازنشسته شدند و متاسفانه کسی هم جایگزین آنها نشد. نزدیک به شش سال، هیچ تجهیزاتی برای مراکز توانبخشی خریداری نشد و کیفیت ساخت قطعات ارتوپدی فنی بسیار پایین آمده بود. علی‌رغم اینکه تجهیزات، عمر مفیدی دارند و خرید تجهیزات باید سال به سال تمدید شود. خوشبختانه این روند، در مدیریت اخیر جمعیت هلال‌احمر معکوس شد، به‌ویژه در یک سال گذشته، دید مثبتی نسبت حوزه توانبخشی پیدا شده و بودجه نسبتا مناسبی برای خرید و بهینه‌کردن تجهیزات ارتوپدی و توانبخشی تخصیص یافت. علاوه بر آن، یک بودجه هم برای خرید مواد و قطعات اولیه با کیفیت عالی در نظر گرفته شده است. از سوی دیگر، برگزاری دوره‌های آموزشی پرسنل به‌شدت تقویت شد و تقریبا ماهانه، یک دوره آموزشی ارتوپدی فنی برگزار می‌شود.

برای رسیدن به جایگاه قبلی توانبخشی چه تدبیری اندیشیده شده است؟  

تلاش و تصور ما این است که اگر این روند خوب ادامه یابد، می‌توانیم ظرف پنج تا شش سال، به جایگاه قبلی خود برگردیم. با کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ، روابط‌مان تجدید شده است، به‌طوری‌که دوباره مرکز توانبخشی جمعیت هلال‌احمر را به‌عنوان مرکز اصلی و نمایندگی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ پذیرفتند. بنابراین هر کشوری که بخواهد در زمینه توانبخشی فعالیت کند باید تحت نظارت، آموزش و کمک‌های کارشناسی ایران انجام شود. دوره‌های آموزشی در داخل یا خارج از کشور که البته نیاز به تقویت دارند، صورت گرفته است. قراردادهای مشترکی با کمیته بین‌المللی منعقد کردیم که یک نمونه آن، دایرکردن مرکز توانبخشی نبتیه لبنان است. این مرکز، در سال 2018 به بهره‌برداری می‌رسد. تجهیزات فیزیوتراپی آن خریداری شده و تجهیزات ارتوپدی فنی هم در مرحله دوم قرارداد که خریداری خواهد شد. به‌طورکلی، به دلیل تحریم‌ها، توانبخشی کشور از پیشرفت‌های توانبخشی دنیا عقب‌افتاده است هم در بحث علمی و هم به لحاظ تکنولوژی. شرکت‌ها حاضر نبودند حتی تکنولوژی‌های جدید خود را به ما معرفی کنند. پرکردن این فاصله، کار ساده‌ای نیست، اما داریم تلاش می‌کنیم. در توانبخشی، داشتن دیدگاه مهم است تا از درست‌بودن قدمی که برمی‌داریم، مطمئن شویم. در این میان، محدودیت منابع و سرعت هم خیلی اهمیت ندارد، مهم آن است که زیرساخت‌ها و جهت‌دهی‌ها درست باشد.

این جهت‌دهی یعنی چه؟

 این را با یک مثال توضیح می‌دهم؛ از دیدگاه سنتی، توانبخشی یعنی فیزیوتراپی و ارتوپدی فنی، ولی این به معنای توانبخشی نیست. امروز در دنیا آنچه در محوریت قرار دارد، بیمار است. توانبخشی یعنی اینکه هر فردی که به هر دلیلی ناتوانی پیدا کرد، بتوانیم او را به زندگی عادی بازگردانیم. باید دید ما هم همین باشد چون ارتوپدی فنی، فقط یکسری ابزارند در اختیار ما.  امروزه در دنیا بیش از 95 درصد از افرادی که سکته مغزی می‌کنند، بعد از یک دوره شش‌ماهه، به زندگی عادی بازمی‌گردند و دوباره شغل‌شان را به‌دست می‌آورند. در ایران، کسی که دچار سکته مغزی می‌شود، اغلب شغل خود را از دست می‌دهد، نصف بدنش فلج  و برای انجام کارهای شخصی، به‌شدت به افراد خانواده وابسته می‌شود و این فاجعه است. مخصوصا که تنها پناه غیرخصوصی مردم در کشور، هلال‌احمر است و وزارت بهداشت، فعالیت چندانی در این زمینه نمی‌کند و بهزیستی هم که فعالیتی ندارد. از طرفی، خیلی از افراد، هزینه توانبخشی مختصر را هم ندارند، بنابراین باید به سمت ارائه خدمات تخصصی پیش برویم. مراکزی دایر شود برای بیماران سکته مغزی که پس از چند روز بستری و ترخیص از بیمارستان، بلافاصله به مدت دو یا سه ماه در مراکز تخصصی «تحت حاد» بستری موقت شوند و خدمات توانبخشی دریافت کنند.

گفته می‌شود در هر پنج دقیقه در کشور، دو نفر دچار سکته مغزی شده و به آمارها افزوده می‌شوند. علاوه بر آنها، بیماران «ام اس»، «نوروپاتی»، «سکته قلبی»، «سوختگی»، «قطع عضو» و ... نیازمند دریافت خدمات توانبخشی هستند؛ جمعیت هلال‌احمر برای ارائه خدمات تخصصی به بیماران با چه چالش‌هایی مواجه است؟  

این راه، موانع زیادی دارد. اول آنکه باید یک تیم پزشکی متشکل از متخصص نورولوژی یا داخلی اعصاب، پزشک متخصص طب فیزیک توانبخشی، کارشناس ارتوپدی فنی فیزیوتراپی، کاردرمانی و گفتاردرمانی جزء اعضای اصلی تیم باشند. کارشناس تغذیه یا روانشناسی، به‌صورت کمکی، ممکن است نیاز باشد. ما در حال حاضر، سازوکار و اسباب را در مراکز توانبخشی داریم و فقط باید یاد بگیرند به‌صورت تیم‌ورک و طبق پروتکل‌های توانبخشی به بیمار خدمات ارائه دهند. این کار به لحاظ علمی شروع شده و نزدیک به هشت ماه است که اولین کلینیک تخصصی سکته مغزی را در کشور راه‌اندازی کردیم که با کیفیت خوبی کار می‌کند. امکانات بستری و فضای فیزیکی هنوز وجود ندارد، اما به لحاظ تجهیزاتی و تیم‌ درمانی مشکلی وجود ندارد و نتایج خوب و عالی هم داشته است. بیمارانی که از سیستم خارج می‌شوند، می‌توانند به‌راحتی زندگی کنند. 

استراتژی هلال‌احمر برای افزایش خدمات توانبخشی و ارتوپدی چیست؟       

باید در هر استانی دست‌کم یک مرکز توانبخشی تخصصی با این زیرساخت‌ها راه‌اندازی شود. هم‌اکنون در تمام مراکز استان‌های کشور، به استثنای استان یزد، مرکز توانبخشی داریم. بعضی از استان‌ها زیرساخت‌های کاملی دارند و بعضی هم ناقص‌اند. تمام استان‌ها باید به ارتوپدی فنی، فیزیوتراپی، کاردرمانی و گفتاردرمانی که چهار رکن مهم و اساسی در توانبخشی هستند، مجهز باشند. هم‌اکنون در حال تکمیل سیستم توانبخشی مراکزی هستیم که ناقص هستند. در فاز دوم، تیم‌ورک را به استان‌ها آموزش می‌دهیم. در نظر داریم در آینده به لحاظ تجهیزاتی، علمی و فنی و با مطالعه نیازهای منطقه، استان‌ها یک مرکز تخصصی توانبخشی داشته باشند. به‌عنوان مثال، در استان گلستان بالاترین آمار مربوط به سرطان‌های دستگاه گوارش فوقانی شامل مری و معده است. همه مناطق، نیاز یکسان ندارند و براساس نیازهایی که دانشگاه علوم پزشکی منطقه به ما اعلام می‌کند، کار خواهیم کرد. به‌عنوان مثال، یک مرکز تخصصی اختلالات بلع و گفتار در استان کرمان راه‌اندازی می‌کنیم که دانشگاه، اعلام نیاز کرده است. هدف ما تخصصی‌کردن واحدهای توانبخشی در سطح کشور است. 

آیا خدمات توانبخشی به اعضا و امدادگران جمعیت از قاعده خاصی برخوردار است یا مشمول بیمه می‌شوند؟ 

شرکت‌های بیمه، به غیر از خدمات فیزیوتراپی، هیچ یک از خدمات توانبخشی را پوشش نمی‌دهند. متاسفانه یکی از نقایص همین است. ما درخواست داده‌ایم و از شورایعالی بیمه و وزارت بهداشت پیگیری کرده‌ایم. اگر بیمه، حداقل هزینه‌های بیماری‌های اصلی مانند قطع عضو، سکته مغزی و بیماری‌های مادرزادی عصبی فلج ‌اطفال را تقبل کند، مشکل بزرگی از جامعه معلولان کشور حل خواهد شد. باید این مشکل حل شود. در این میان، رسانه‌ها نقش مهمی دارند تا دولتمردان نسبت به این مسئله حساس شوند و اقدامی انجام دهند. در مورد جوانان و امدادگران، قانون خاصی وجود ندارد که خدمات رایگان ارائه دهیم، اما روال به این صورت بوده که اگر در حین انجام ماموریت، امدادگری آسیب ببیند، مراکز ما به‌صورت رایگان، خدمات کامل را به آنها ارائه می‌دهند. در بعضی از استان‌ها و واحدها این موضوع به‌صورت ابلاغ داخلی وجود دارد که تخفیف‌ها و مزایایی برای امدادگران و خانواده‌های درجه یک آنها در نظر گرفته شود. استان‌ها به‌صورت مستقل عمل می‌کنند. 

جمعیت هلال‌احمر چند درصد از معلولان کشور را تحت پوشش خدمات توانبخشی قرار می‌دهد؟ 

یکی از مشکلات موجود در حوزه توانبخشی، مربوط به این است که هیچ آمار دقیقی از معلولان سطح کشور در دست نیست. این کار، برعهده وزارت بهداشت است که آمار ارائه دهد. گسترده‌ترین شبکه توانبخشی کشور به جمعیت هلال‌احمر اختصاص دارد و بیشترین آمار را در خدمت‌رسانی به معلولان داراست. در حال حاضر، آمار دقیقی از تعداد معلولان کشور در دست نیست و به آمارهای جهانی استناد می‌کنیم و منطقه به منطقه کار می‌کنیم. از طرفی، به شدت با کمبود نیروی انسانی مواجه هستیم هر چند که پس از سال‌ها  برای اولین‌بار در استخدام‌های اخیر جمعیت، نوزده پرسنل به‌صورت استخدام رسمی به مراکز توانبخشی جمعیت هلال‌احمر اضافه می‌شوند، اما برای اینکه کمبود نیروی‌انسانی به‌صورت حاد برطرف شود، حداقل صدنفر نیرو باید در سراسر کشور جذب شوند. در حال‌حاضر، خیلی از خدمات توانبخشی، به‌صورت خرید خدمت است و در بعضی از واحدها قصد استخدام نداریم. 

در برنامه پنج‌ساله جمعیت هلال‌احمر چه اهدافی برای حوزه توانبخشی ترسیم شده است؟

در برنامه پنج‌ساله جمعیت هلال‌احمر باید به سمت تخصصی‌شدن مراکز توانبخشی برویم. هدفی که ما ترسیم کرده‌ایم و در صورتی که منابع آن تامین شود، ادعا می‌کنیم در پایان برنامه پنج‌ساله در هر استانی، یک مرکز تخصصی داشته باشیم، ولی آنچه برنامه پنج‌ساله ترسیم کرده است، چهار مرکز تخصصی است. تیم تخصصی توانبخشی برای یک بیماری خاص تشکیل و ارائه خدمت می‌کند. 

جمعیت هلال‌احمر در راه‌اندازی مراکز توانبخشی در کشورهای آفریقایی، آسیایی، آمریکای لاتین مداخله داشته است. ارائه خدمات در این مراکز به چه صورتی است؟

خدمات متفاوتی ارائه می‌شود. در برخی از این مراکز، فقط آموزش می‌دهیم مانند کاری که در کشور تاجیکستان انجام می‌شود. در بعضی از کشورها، مرکز توانبخشی راه‌اندازی می‌کنیم که هزینه آن را نهادی غیر از هلال‌احمر مانند دولت آن کشور یا یک نهاد بین‌المللی متقبل خواهد شد. جمعیت هلال‌احمر فقط در تجهیز مرکز توانبخشی و آموزش پرسنل دخالت دارد. بعضی از مراکز خارج از کشور را هم به‌طور مستقیم اداره و مدیریت می‌کند. کاری که تصمیم داریم در کشور آذربایجان انجام ‌دهیم. 

در پایان صحبت ناگفته‌ای دارید که خوانندگان بدانند؟

همه خوب می‌دانیم که جمعیت هلال‌احمر به لحاظ بودجه در وضعیت انقباضی است و مشکل دارد. با درنظرگرفتن این وضعیت، از همراهی و توجه همه مسئولان برای تقویت حوزه توانبخشی تشکر می‌کنم. از پرسنل سختکوش حوزه توانبخشی هم همین‌طور. چون اعتقاد دارم زحمتکش‌ترین قشر جمعیت هلال‌احمر هستند. به این دلیل که خدمات‌شان دائمی است. شغلی که دارند، اگر چه به لحاظ قانونی به رسمیت شناخته نشده، اما جزء مشاغل سخت است، هم از لحاظ روحی و هم به لحاظ جسمی فشارهای زیادی به آنها وارد می‌شود. اگر عشق و علاقه به مددجو و حل مشکلات مردم نبود، ادامه راه ممکن نبود، زیرا به لحاظ حقوقی، قشر ضعیفی هستند و در مقایسه با بقیه واحدها به نسبت زحمتی که می‌کشند مزایایی دریافت نمی‌کنند. امیدوارم جمعیت، قدر آنها را بداند. درست است که در بخش امداد، کارهای سنگین و عظیمی انجام می‌دهیم، اما آن تنها در زمان حوادث است. 


١٢:٠٥ - دوشنبه ١٧ مهر ١٣٩٦    /    عدد : ١٠٢١٠٩    /    تعداد نمایش : ١٤٦


برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج