به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی جمعیت هلال‌احمر؛ مجتبی طحان، معاون آموزش و پژوهش جمعیت هلال‌احمر استان خوزستان، درباره کاربرد استخرهای کشاورزی، آنچه آنها را به یکی از محیط‌های آبی خطرناک تبدیل کرده است، وضعیت غرق‌شدگی در استخرهای کشاورزی از نگاه آمار، نکات ایمنی که دارندگان این استخرها و خانواده‌ها باید در نظر بگیرند و ... با نشریه «پیام هلال» گفت‌وگو کرده است که در ادامه می‌خوانید:

 

استخرهای کشاورزی با چه هدفی ساخته می‌شوند و کاربردشان چیست؟

استخرهای کشاورزی با هدف ذخیره و مدیریت منابع آب برای آبیاری مزارع، باغ‌ها و سایر فعالیت‌های کشاورزی احداث می‌شوند و نقش بسیار مهمی در پایداری تولیدات کشاورزی، به‌ویژه در مناطق گرم و کم‌آب کشور، دارند. بنابراین باید به این نکته توجه داشت که این استخرها برای ذخیره آب طراحی شده‌اند، نه برای شنا، تفریح یا آب‌تنی. متأسفانه در برخی مناطق، به‌ویژه در فصل تابستان، این کاربری اصلی نادیده گرفته می‌شود و همین موضوع زمینه‌ساز حوادث تلخ و جبران‌ناپذیر می‌شود.

 

در چه صورت این استخرها خطرناک می‌شوند و چرا یکی از محیط‌های پرخطر برای غرق‌شدگی هستند؟

آنچه استخرهای کشاورزی را به یکی از محیط‌های آبی خطرناک تبدیل کرده، مجموعه‌ای از عوامل فنی و محیطی است. عمق زیاد، دیواره‌های شیب‌دار، پوشش ژئوممبران (ورق‌هایی که به عنوان عایق استفاده می‌شوند) که سطحی بسیار لغزنده ایجاد می‌کند، نبود پله یا مسیر خروج اضطراری، فقدان تجهیزات نجات و فاصله زیاد بسیاری از این استخرها از مراکز امدادی، موجب می‌شود حتی افراد آشنا به شنا نیز در صورت سقوط، فرصت خروج از آب را از دست بدهند. اهمیت این موضوع زمانی روشن‌تر می‌شود که به آمارهای رسمی سازمان پزشکی قانونی کشور نگاه کنیم. بر اساس این آمار، در سال ۱۴۰۴، پس از رودخانه‌ها، استخرهای کشاورزی با ۱۷۷ مورد فوتی، دومین محل وقوع مرگ ناشی از غرق‌شدگی در کشور بوده‌اند؛ آماری که نشان می‌دهد این استخرها صرفاً یک منبع ذخیره آب نیستند، بلکه در صورت رعایت نکردن اصول ایمنی می‌توانند به یکی از کانون‌های مهم حوادث مرگبار تبدیل شوند.

 

آیا استخرهای کشاورزی برای شنا مناسب‌اند؟

پاسخ به این سؤال کاملا روشن است؛ خیر. استخرهای کشاورزی هیچ‌یک از استانداردهای لازم را برای شنا ندارند. این استخرها فاقد نجات‌‌غریق، تجهیزات امدادی، کف و دیواره استاندارد و مسیر خروج ایمن هستند. متأسفانه برخی نوجوانان و جوانان به دلیل گرمای هوا یا تصور اشتباه از توانایی خود در شنا، وارد این استخرها می‌شوند، در حالی که ساختار این استخرها به‌گونه‌ای است که حتی شناگران ماهر نیز ممکن است نتوانند از آن خارج شوند. پیام پویش ملی «غرق نشویم» در این زمینه کاملا روشن است؛ استخر کشاورزی محل شنا نیست و ورود به آن می‌تواند جان انسان را به خطر بیندازد.

 

این استخرها فقط هنگام شنا قربانی می‌گیرند؟

خیر؛ بسیاری از حوادث غرق‌شدگی در استخرهای کشاورزی اصلا هنگام شنا رخ نمی‌دهد. کودکانی که هنگام بازی به استخر نزدیک می‌شوند، کشاورزانی که هنگام کار یا تعمیر تجهیزات تعادل خود را از دست می‌دهند، افرادی که برای برداشتن وسیله‌ای به کنار استخر می‌روند یا کسانی که بدون تجهیزات برای نجات فرد دیگری وارد آب می‌شوند، همگی در معرض خطر هستند. غرق‌شدگی فقط نتیجه شنا کردن نیست؛ سقوط ناگهانی در چنین استخرهایی نیز ممکن است ظرف چند دقیقه به حادثه‌ای مرگبار تبدیل شود.

 

دارندگان استخرهای کشاورزی برای جلوگیری از بروز حادثه چه اقداماتی باید انجام دهند؟

امروز ایمن‌سازی استخرهای کشاورزی یک ضرورت است، نه یک انتخاب. وقتی آمار رسمی پزشکی قانونی از جان‌باختن ۱۷۷ نفر در استخرهای کشاورزی طی یک سال خبر می‌دهد، نمی‌توان از کنار موضوع به سادگی عبور کرد. حصارکشی استاندارد، نصب درِ قفل‌دار، نصب تابلوهای هشداردهنده، تعبیه نردبان خروج اضطراری، استقرار طناب و حلقه نجات و بازدید مستمر از تجهیزات ایمنی باید به حداقل استاندارد همه استخرهای کشاورزی تبدیل شود. هزینه اجرای این اقدامات در مقایسه با ارزش جان انسان‌ها ناچیز است و هر استخری که بدون این تجهیزات رها شود، می‌تواند به نقطه‌ای حادثه‌خیز تبدیل شود.

 

از نگاه آماری، وضعیت غرق‌شدگی در استخرهای کشاورزی چگونه است؟

بر اساس تازه‌ترین آمار سازمان پزشکی قانونی کشور، در سال ۱۴۰۴ تعداد ۸۸۸ نفر بر اثر غرق‌شدگی در کشور جان خود را از دست داده‌اند که اگرچه نسبت به سال قبل ۱۳.۵ درصد کاهش داشته و کمترین آمار پنج سال اخیر محسوب می‌شود، اما همچنان نگران‌کننده است. از این تعداد، ۷۴۸ نفر مرد و ۱۴۰ نفر زن بوده‌اند و بیشترین موارد فوت به ترتیب در استان‌های خوزستان با ۱۲۳ نفر، فارس با ۸۳ نفر و مازندران با ۷۴ نفر ثبت شده است. همچنین ۴۰.۹ درصد کل تلفات سال، معادل ۳۶۳ نفر، فقط در سه ماه تابستان رخ داده است که نشان می‌دهد فصل گرما همچنان پرخطرترین دوره برای وقوع غرق‌شدگی است.

 

نکته مهم‌تر آن است که برخلاف تصور بسیاری از مردم، دریا در صدر محل‌های غرق‌شدگی قرار ندارد. بر اساس همین آمار، رودخانه‌ها با ۲۲۳ فوتی در رتبه نخست، استخرهای کشاورزی با ۱۷۷ فوتی در رتبه دوم و دریا با ۱۷۵ فوتی در رتبه سوم قرار دارند. این آمار به روشنی نشان می‌دهد که استخرهای کشاورزی امروز یکی از کانون‌های مهم ‌غرق‌شدگی در کشور هستند و ایمن‌سازی آنها باید به یک مطالبه عمومی و یک اولویت در حوزه پیشگیری از حوادث تبدیل شود.

 

چه توصیه‌ای به خانواده‌ها، کشاورزان و کودکان دارید؟

پیام اصلی پویش ملی «غرق نشویم» این است که بیشتر حوادث غرق‌شدگی قابل پیشگیری هستند. از خانواده‌ها می‌خواهیم هیچ‌گاه کودکان را بدون مراقبت در نزدیکی استخرهای کشاورزی رها نکنند و درباره خطرات این استخرها با فرزندان خود گفت‌وگو کنند. از کشاورزان انتظار می‌رود ایمن‌سازی استخر را بخشی از مسئولیت حرفه‌ای و اجتماعی خود بدانند و از رها کردن استخرهای بدون حصار و بدون تجهیزات ایمنی خودداری کنند. همچنین از نوجوانان و جوانان می‌خواهیم هرگز برای شنا یا آب‌تنی وارد استخرهای کشاورزی نشوند و در صورت مشاهده فرد گرفتار در آب، بدون تجهیزات وارد استخر نشوند و بلافاصله با نیروهای امدادی تماس بگیرند.

 

خوشبختانه آمارهای سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که با همکاری دستگاه‌های مسئول، آموزش‌های عمومی و افزایش آگاهی مردم، میزان غرق‌شدگی در کشور روند کاهشی داشته است، اما از دست رفتن ۱۷۷ نفر در استخرهای کشاورزی نشان می‌دهد هنوز راه زیادی تا رسیدن به وضعیت مطلوب باقی مانده است. باور ما در جمعیت هلال‌احمر این است که هر استخر ایمن‌سازی‌شده، هر خانواده آموزش‌دیده و هر کودک آگاه، می‌تواند از وقوع یک حادثه تلخ جلوگیری کند و این دقیقا همان هدفی است که پویش ملی «غرق نشویم» آن را دنبال می‌کند.