به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جمعیت هلال احمر؛ شوک، قاتل خاموش مصدومان انفجار است. شوک بیشتر به دلیل از دست دادن حجم زیادی از خون ایجاد میشود اما گاهی مصدوم زخم بزرگی ندارد، اما به دلیل موج انفجار یا خونریزی داخلی، سیستم گردش خون او در حال فروپاشی است. اگر شوک مهار نشود، حتی با بهترین جراحیها هم نمیتوان مصدوم را به زندگی برگرداند.
۱. شناسایی علائم شوک
اگر مصدوم این نشانهها را دارد، یعنی در مرحله خطرناک شوک قرار گرفته است:
- پوست رنگپریده، سرد و غرق در عرق سرد (پیشانی و کف دست).
- نبض تند و ضعیف (سخت لمس میشود).
- تنفس تند و سطحی.
- تشنگی شدید، گیجی، بیقراری یا خیره شدن به یک نقطه.
- کاهش سطح هوشیاری.
۲. اولویت اول: توقف و مهار خونریزی
هیچ اقدامیبرای درمان شوک موثر نخواهد بود مگر اینکه ابتدا خونریزی (ظاهری یا پنهان) مهار شود. اگر خونریزی فعالی میبینید، طبق اطلاعیه ۳۳ بلافاصله با فشار یا تورنیکه آن را بند بیاورید.
۳. مبارزه با «مثلث مرگ»: گرم نگه داشتن مصدوم
افت دمای بدن، شوک را مرگبار میکند.
- حتی در هوای گرم، زیر و روی مصدوم را بپوشانید. لباسهای خیس را در صورت امکان خارج کنید.
- از تماس مستقیم بدن مصدوم با زمین سرد (آسفالت یا خاک) جلوگیری کنید؛ از یک لایه عایق (پتو یا کارتن) زیر او استفاده کنید.
۴. وضعیت قرارگیری صحیح (Positioning)
- مصدوم را به پشت بخوابانید.
- در استانداردهای جدید، اگر مصدوم آسیب سر یا تنگی نفس شدید (ناشی از موج انفجار در قفسه سینه) ندارد، و پاهای او سالم است میتوانید پاهای او را حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر بالا ببرید تا خون به سمت مغز و قلب برود.
- هشدار: اگر مصدوم در تنفس مشکل دارد، اجازه دهید در حالتی که راحتتر نفس میکشد (نیمهنشسته) بماند.
۵. ممنوعیت مطلق خوراکی و آشامیدنی
- هرگز به مصدوم دچار شوک، آب یا غذا ندهید؛ حتی اگر به شدت اظهار تشنگی کند.
- شوک باعث میشود سیستم گوارش از کار بیفتد و دادن مایعات منجر به استفراغ، انسداد راه هوایی و پیچیدهتر شدن فرآیند بیهوشی در اتاق عمل میشود. فقط میتوانید لبهای او را با یک پارچه مرطوب خیس کنید.
۶. حمایت روانی و آرامش
- ترس و اضطراب، شدت شوک را افزایش میدهد. با لحنی آرام و مطمئن با مصدوم صحبت کنید. به او بگویید که کمک در راه است و شما در کنارش هستید. این «اکسیژن روانی» ضربان قلب او را تنظیم میکند.
۷. پایش مداوم (کنترل علائم حیاتی)
- تا رسیدن تیم های امدادی، هر ۲ دقیقه یکبار سطح هوشیاری و تنفس او را چک کنید. اگر مصدوم بیهوش شد اما همچنان نفس میکشد، او را به پهلو (وضعیت ریکاوری) بخوابانید تا راه هواییاش باز بماند.
یادآوری حیاتی: در حوادث انفجاری، همیشه فرض را بر این بگذارید که مصدوم در حال ورود به مرحله شوک است. گرم نگه داشتن و مهار خونریزی، دو بال اصلی شما برای نجات اوست.