به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی جمعیت هلال‌احمر؛ غذای سالم و مغذی نقش اساسی در حفظ زندگی و ارتقای سلامت دارد. غذای ناسالمی‌که به باکتری‌ها، ویروس‌ها، انگل‌ها یا مواد شیمیایی زیان‌آور آلوده باشد، باعث بیش از ۲۰۰ نوع بیماری مختلف می‌شود؛ از اسهال گرفته تا سرطان. غذای ناسالم چرخه‌ای معیوب از بیماری و سوءتغذیه ایجاد می‌کند و به‌ویژه نوزادان، کودکان خردسال، سالمندان و افراد بیمار را بیشتر تحت تأثیر قرار می‌دهد.خطر در کمین کودکانبر اساس برآوردهای جدید سازمان بهداشت جهانی (WHO) که ۴ ژوئن (14 خرداد) منتشر شد، کودکان زیر پنج سال تقریبا سه برابر بیشتر از کودکان بزرگ‌تر و بزرگسالان در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های ناشی از غذای ناسالم یا آلوده قرار دارند.با وجود اینکه کودکان خردسال فقط ۹درصد از جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند، تقریبا از یک‌سوم کل موارد بیماری‌های ناشی از غذا (foodborne diseases)، به ویژه بیماری‌های اسهالی -که ممکن است برای این گروه سنی آسیب‌پذیر، کشنده باشد- رنج می‌برند. کودکان زیر ۵ سال، ۲۹ درصد از بار پیامدهای ناشی از غذای ناسالم را متحمل می‌شوند؛ به‌طوری که در سال ۲۰۲۱ حدود ۱۴۳ هزار کودک جان باختند.علاوه بر این، قرار گرفتن در معرض خطرات شیمیایی مانند «متیل جیوه» (نوعی ترکیب آلیِ عنصر جیوه که ممکن است در آب‌ها و زنجیره غذایی تجمع یابد و در مقادیر بالا برای انسان و حیوانات سمی‌باشد) و سرب در غذا ممکن است به مغز در حال رشد آسیب برساند و باعث مشکلات عصبی و رشدی مادام‌العمر در کودکان شود.غذای ناسالم عامل بیش از 800 میلیون بیماری و ۱.۵  میلیون مرگسازمان بهداشت جهانی تخمین می‌زند که غذای ناسالم سالانه باعث حدود ۸۶۶ میلیون بیماری و ۱.52 میلیون مرگ (یک میلیون و پانصد و بیست هزار نفر) می‌شود که بسیاری از آنها با اقداماتی از جمله بهبود آب، بهداشت و نظافت، شیوه‌های ایمنی مواد غذایی مانند پاستوریزاسیون و دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی برای جمعیت‌های آسیب‌پذیر قابل پیشگیری هستند. اگرچه بار کلی بیماری‌های ناشی از غذا از سال ۲۰۰۰ کاهش یافته است، اما نابرابری‌های منطقه‌ای عمده همچنان ادامه دارد و بیشترین بار در آفریقا و جنوب شرقی آسیاست.قرار گرفتن در معرض مخاطرات زیستی، از جمله باکتری‌ها و ویروس‌های منتقل‌شونده از طریق غذا و همچنین عفونت‌های انگلی، عامل اصلی بیشتر بیماری‌های ناشی از مواد غذایی بودند (حدود ۸۶۰ میلیون مورد در سال ۲۰۲۱). در مقابل، مواجهه با مواد شیمیایی سهمی نامتناسب و بسیار بیشتر در مرگ‌ومیرها داشت.در سال ۲۰۲۱، مخاطرات شیمیایی ۷۳ درصد از مرگ‌های ناشی از غذای آلوده را به خود اختصاص دادند؛ رقمی چشمگیر. بخش عمده این مرگ‌های مرتبط با مواد شیمیایی به آرسنیک غیرآلی (۴۲ درصد) و سرب (۳۱ درصد) مربوط بود، زیرا این مواجهه‌ها تا حد زیادی خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و انواع سرطان را افزایش می‌دهند. پیامدهایی فراتر از سلامتیفراتر از پیامدهای سلامت، این مطالعه برآورد می‌کند که بیماری‌های ناشی از مواد غذایی در سال ۲۰۲۱ حدود ۳۱۰ میلیارد دلار آمریکا کاهش بهره‌وری اقتصادی (زمانی که افراد به دلیل بیماری نتوانسته‌اند کار کنند) به همراه داشته است. پس از اینکه تفاوت هزینه‌های زندگی کشورهای مختلف در محاسبات لحاظ شد، میزان خسارت ناشی از افت بهره‌وری ۶۴۷ میلیارد دلار برآورد شد.ایمنی مواد غذایی مفهومی انتزاعی نیستتدروس آدهانوم قبریسوس، رئیس سازمان بهداشت جهانی، می‌گوید: «ایمنی مواد غذایی مفهومی انتزاعی نیست؛ بلکه موضوعی است که هر روز و در هر وعده غذایی با زندگی همه خانواده‌ها گره خورده است. غذای ناسالم همواره یکی از چالش‌های مهم سلامت عمومی‌بوده، اما تاکنون درک جامعی از هزینه‌های سنگین انسانی و اقتصادی آن وجود نداشت.برآوردهای جدید این خلأ را برطرف کرده‌اند. این آگاهی به دولت‌ها کمک می‌کند تا اقدامات مؤثر برای حفاظت از سلامت شهروندان را هدفمندتر و با اولویت‌بندی بهتر اجرا کنند.» دامنه گسترده‌تر، تصویری دقیق‌ترتحلیل تازه سازمان بهداشت جهانی با بررسی ۴۲ عامل مهم بیماری‌زای منتقل‌شونده از طریق غذا ــ از جمله باکتری‌ها، ویروس‌ها، انگل‌ها و مواد شیمیایی ــ در ۱۹۴ کشور جهان و در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۱، تصویر کامل‌تر و دقیق‌تری از وضعیت جهانی ارائه می‌دهد.این برآوردها اکنون عوامل جدیدی مانند فلزات سنگین، روتاویروس (که یکی از مهم‌ترین عوامل اسهال شدید، به‌ویژه در کودکان است و میمکن است از طریق غذا یا آب آلوده منتقل شود) و تریپانوزوما کروزی Trypanosoma cruzi / (انگلی که باعث بیماری شاگاس می‌شود) را نیز در بر می‌گیرند.مواد غذایی ممکن است از طریق منابع طبیعی یا فعالیت‌های انسانی به مواد شیمیایی خطرناکی مانند آرسنیک غیرآلی، سرب و متیل‌جیوه آلوده شوند. این مواد پس از ورود به زنجیره غذایی، اغلب به‌سختی قابل حذف‌اند یا اصلا امکان حذف آنها وجود ندارد.سازمان بهداشت جهانی از دولت‌ها می‌خواهد با بهبود شیوه‌های کشاورزی، اعمال کنترل‌های سختگیرانه‌تر بر صنایع و تقویت مقررات زیست‌محیطی، جلوی آلودگی را بگیرند.هرچند میزان برخی فلزات موجود در مواد غذایی در طول زمان کاهش یافته است، این برآوردها برای نخستین‌بار نشان می‌دهند که قرار گرفتن در معرض فلزات از طریق رژیم غذایی چه نقشی در بروز بیماری‌های قلبی‌عروقی، سرطان‌ها و ناتوانی‌های ذهنی دارد.آرسنیک غیرآلی و سرب در مجموع با بیش از یک میلیون مرگ در سال مرتبط‌اند. همچنین متیل‌جیوه می‌تواند به مغزِ در حال رشد آسیب برساند و در کودکان باعث مشکلات عصبی و اختلالات رشدی مادام‌العمر شود.بحرانی در عدالت و برابریتغییر الگوهای غذایی، فشارهای زیست‌محیطی، جهانی‌شدن و نابرابری در نظام‌های غذایی همچنان تعیین می‌کنند چه کسانی بیشتر در معرض غذای ناسالم و آلوده قرار بگیرند.کودکان و افرادی که در جوامع کم‌برخوردار زندگی می‌کنند ــ به‌ویژه در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط ــ بیشترین بار پیامدهای سلامت ناشی از غذاهای ناسالم را تحمل می‌کنند.مناطق آفریقا و آسیای جنوب‌شرقی در مجموع نزدیک به سه‌چهارم موارد بیماری‌های ناشی از غذا و ۶۰ درصد مرگ‌ومیرهای جهانی مرتبط با آن را به خود اختصاص می‌دهند.«یوکی میناتو» (Yuki Minato) ، کارشناس فنی ایمنی غذا در سازمان بهداشت جهانی، گفت: «این گزارش زنگ خطری جدی است، اما در عین حال می‌تواند نقشه راهی برای اقدام نیز باشد. داده‌ها نشان می‌دهد که بیماری‌های ناشی از غذا نه‌تنها همچنان پابرجا هستند، بلکه بر اثر تغییرات اقلیمی ــ که خطر آلودگی مواد غذایی را افزایش می‌دهد ــ و مقاومت ضدمیکروبی ــ که درمان عفونت‌ها را دشوارتر می‌کند ــ رو به وخامت گذاشته‌اند.ما نمی‌توانیم به‌تنهایی با این تهدیدها مقابله کنیم.»او افزود: «رویکرد «سلامت واحد» (One Health) ــ که سلامت انسان، حیوان، گیاه و محیط‌زیست را به‌هم پیوند می‌دهد ــ کاملا ضروری است. کشورها باید فورا اقدام کنند و از این برآوردها برای تمرکز بر مهم‌ترین نقاط آسیب و کاهش خطر، سرمایه‌گذاری در نظام‌های پایش و پیوند دادن سیاست‌های سلامت، کشاورزی و محیط‌زیست بهره ببرند. هرگونه تأخیر، جان انسان‌ها را به خطر می‌اندازد.»منبع: سازمان بهداشت جهانی (WHO)/ مترجم: فرشته کیانی