رضا واعظی‌زاده/ مرزهای تردد زائران حسینی در استان‌های خوزستان، ایلام و کرمانشاه همچنان با سیل راهپیمایان مواجه است و محورهای مواصلاتی این استان‌ها علی‌الرغم محدودیت‌های ترافیکی اعمال شده، شاهد ترافیک بسیار سنگین است. شلوغی پایانه‌های مرزی خسروی، مهران، چذابه و شلمچه کاهشی نداشته؛ با این تفاوت که تعداد زائران ورودی به کشور از افرادی که در حال عزیمت به عراق هستند سبقت چشم‌گیری گرفته‌است. اکنون بسیاری از افراد پس از حضور در بین‌الحرمین و همچنین نجف اشرف، زیارت خود را پایان داده و در حال برگشت به ایران هستند. اما خدمات جمعیت هلال احمر در این 4 پایانه پرتردد مرزی تغییری نکرده و امدادگران، درمانگران و داوطلبان این جمعیت در تلاشی شبانه‌روزی مشغول خدمت‌رسانی هستند.

مهران پرترددترین گذرگاه مرزی

مهران کماکان به عنوان پرترددترین پایانه مرزی است و مرکز سریع‌الاستفرار درمان سرپایی و بستری موقت هلال احمر در این پایانه تا شب گذشته به 23 هزار و 48 نفر خدمت‌رسانی کرده است. اغلب مراجعان دچار علایم ناشی از گرمازدگی بودند. یونس میرزایی مسئول روابط عمومی هلال‌احمر استان ایلام می‌گوید: « با ایجاد دو سالن بزرگ که با احداث چادرهای راپال هلال احمر برپاشده، 44 تخت بستری تجهیز شده‌است. هر تخت با پارتیشن از تخت‌های مجاور جدا شده و در بالای آن یک دستگاه کولر گازی قرار دارد. همچنین هر یک از تخت‌ها مجهز به دستگاه اکسیژن‌ساز است.» میرزایی از ترافیک بستری در این مرکز خبر می‌دهد و تاکید می‌کند: « از آن‌جایی که در پایانه مهران، اورژانس و سایر دستگاه‌های امدادی و درمانی، تخت بستری موقت ندارند. ترافیک بیمار هلال احمر بالا رفته و سیتم تریاژ ما سعی می‌کند با دقت بسیار، وخیم‌ترین افراد را پذیرش و به سایرین در مجاور سالن‌های این مرکز به شکل سرپایی خدمات دهد. بنابراین از آغاز عملیات اربعین تا کنون بیش از 7 هزار نفر از خدمات درمانی این مرکز بهره‌مند شده‌اند.»

داوطلبان شعب هلال احمر این استان نیز که اغلب بانوان عضو هلال احمر هستند در مسیر عبور زائران پس از حصار ورودی پایانه، 2 ایستگاه بزرگ دایر کرده‌اند. معصومه شاه‌ماری معاون داوطلبان هلال احمر استان ایلام توضیح داد: بانوان داوطلب این جمعیت در 24 ساعت گذشته با بکارگیری چرخ‌های خیاطی، پارگی لباس و کیف یک هزار و 300 زائر را دوخته‌‌اند و همچنین در 12 ماشین‌لباسشویی بزرگ به طور مداوم البسه زائران را شست‌وشو می‌دهند.

او از ارائه خدمات ویلچر به سالمندان، بیماران و معلولان جسمی حرکتی خبر داد و گفت: با توجه به طولانی بودن مسیر تردد در پایانه مرزی مهران، داوطلبان این جمعیت در همه ساعات شبانه‌روز افردا نیازمند را با ویلچر تا گیت ورودی به کشور عراق همراهی می‌کنند و در مسیر برگشت نیز زائران ورودی را با همان ویلچرها بر می‌گردانند.

او افزود: در شبانه روز گذشته 780 نفر از خدمات ویلچر و همراهی امدادگران استفاده کرده‌اند و این فعالیت تا پایان تردد زائران در مرز ادامه خواهد یافت.

تیم‌های جوانان هلال احمر این استان نیز به طور دائم در حال گشت‌زنی در پایانه هستند و با همراه داشتن کیف کمک‌های اولیه نسبت به پانسمان زخم، کنترل فشارخون و ارائه راهنمایی‌های بهداشتی به زائران کمک می‌کنند.

میهمان‌نوازی شبانه قصرشیرینی‌ها از زائران

مرز خسروی دومین تجربه تردد زائران اربعین را سپری می‌کند. سال 98 با برقراری امنیت در خاک عراق و فروکش کردن جریان تروریستی داعش، مرز خسروی برای نخستین بار میزبان زائران حسینی شد. این پایانه از نزدیکترین نقاط ایران به شهر کربلا است. در حال حاضر براساس توافق مقام‌های ایرانی با طرف عراقی، تردد در این مرز تنها در روز امکان پذیر است. گیت‌های خروجی و ورودی آن از 6 صبح باز و در ساعت 19 بسته می‌شود.

مسافران برای رسیدن به پایانه مرزی خسروی از شهر قصرشیرین عبور می‌کنند. قصر شیرین در 18 کیلومتری شمال شرق خسروی قرار دارد. شهرستان قصر شیرین کمتر از 30 هزار نفر جمعیت دارد و با توجه به بسته‌بودن تردد شبانه در مرز، مردم این شهر هر شب میزبان هزاران مهمان و زائر کربلا هستند.  بر پایی 2 اردوگاه اسکان اضطراری در شهر و یک اردوگاه در مجاورت پایانه خسروی را می‌توان بزرگترین خدمت شعبه هلال احمر قصر شیرین به زائران حسینی دانست. شب گذشته 4 هزار و 500 نفر در چادرهای این اردوگاه‌ها اسکان یافتند. این آمار در شب قبل از آن بالغ بر 8 هزار زائر بود و از 12 شهریور تا امروز بیش از 40 هزار مسافر نجف و کربلا شب را در این اردوگاه‌ها سپری کرده‌اند.

محسن نیک‌کردار رئیس شعبه قصرشیرین این جمعیت با این توضیح که اسکان اضطراری تنها محدود به چادرهای برپاشده در اردوگاه‌ها نیست و اسکان در مساجد، تکایا، مدارس و دیگر اماکن عمومی با پشتیبانی هلال احمر  در جریان است؛ گفت: « در شبانه روز گذشته 3 هزار و 140 تخته موکت و 19 هزار و 100 تخته پتو برای شب‌مانی در اختیار زائران قرار گرفت.»

او با توجه به مسدود شدن ساعتی مرز در بعضی از روزهای گذشته و ازدحام جمعیت در پشت گیت ورودی عراق گفت: « هلال احمر 476 بسته غذایی 72 ساعته، 7 هزار و 400 قرص نان و 72 هزار و 250 بطری آب‌معدنی توزیع کرده‌است.»

نیک کردار پیرامون خدمات امداد و نجات این جمعیت نیز توضیح داد: « امدادگران این جمعیت با استقرار میز سلامت پس از گیت خروجی ایران و قبل از ورود به خاک عراق مشغول کنترل فشار خون و راهنمایی بهداشتی زائران هستند. این امدادگران در شبانه روز گذشته به وضعیت 710 زائر دچار گرمازدگی، رسیدگی کردند و تعدادی از آن‌ها را به دلیل وخامت وضعیت جسمانی با آمبولانس‌های پایگاه امداد و نجات هلال احمر در مرز خسروی به مرکز درمانی انتقال دادند.»

از آن‌جایی که با پیشگیری و رعایت نکات بهداشتی می‌توان تا حد زیادی از خطرات ناشی در تجمعات انبوه کم کرد؛ زائرانی که در روزهای گذشته در حال خروج از ایران بودند در پایانه خسروی از دست جوانان هلال احمر کتابچه آموزشی « سلامت در اربعین»  دریافت کردند.

همچنین کارشناسان آموزش‌ کمک‌های اولیه در سالن ترانزیت پایانه خسروی مستقر هستند و با گروه‌بندی زائران، ضروری‌ترین نکات کمک‌های اولیه را در ظرف چند دقیقه آموزش می‌دهند تا در صورت ایجاد مشکلات جدی برای افراد، همسفران آن‌ها با انجام اقداماتی از جمله cpr یا احیای قلبی و ریوی، بتوانند جان همنوع خود را نجات دهند. به گفته معاون آموزش جمعیت هلال احمر استان کرمانشاه، از آغاز عملیات اربعین تا صبح امروز 9 هزار و 70 نفر از زائران آموزش دیده‌اند.

خوزستان گرم‌تر و دورتر

خوزستان گرم‌ترین مناطق ایران برای عزیمت به عراق است. دمای هوا در خرمشهر و دشت آزادگان برای رسیدن به پایانه‌های مرزی شلمچه و چذابه گاهی از 50 درجه سانتی‌گراید هم عبور می‌کند. در جنوب‌غربی ایران گرمای زیاد هوا نه از مرز و خاک عراق بلکه از محورهای مواصلاتی خوزستان آغاز می‌شود. جمعیت هلال احمر این استان برای سرعت عمل در پاسخگویی سوانح جاده‌ای و ارائه خدمات امدادی علاوه بر پایگاه‌های ثابت امداد و نجات جاده‌ای خود، 10 پایگاه را در مسیر دشت‌آزادگان به چذابه و 7 پایگاه سیار را در محور خرمشهر به شلمچه، ویژه عملیات اربعین ایجاد کرده‌است.

محمد بزاز زاده مسئول روابط عمومی هلال احمر خوزستان بزرگ‌ترین مشکل زائرانی که از شلمچه و چذابه به خاک عراق می‌روند را گرمازدگی عنوان کرده و می‌گوید: در شبانه‌روز گذشته یک هزار و 317 نفر به علت مشکلات ناشی از گرمازدگی با مراجعه به مراکز هلال احمر در پایانه‌های مرزی خوزستان، درمان سرپایی دریافت کرده‌اند و 51 نفر از آن‌ها به دلیل وخامت وضعیت با آمبولانس‌های هلال احمر به مراکز درمانی منتقل شدند.

بزاز زاده خستگی زیاد به همراه حضور در تجمعات انبوه را دیگر عامل تهدید کننده سلامت زائران می‌داند و می‌گوید: اغلب افرادی که مرز شلمچه و چذابه را برای تردد به عراق انتخاب کردند از استان‌های جنوب و جنوب‌شرقی کشور آمده‌اند. در میان آن‌ها زائران پاکستانی هم حضور دارند که پس از طی مسافت در کشور خودشان به مرز ریمدان چابهار رسیده‌اند و مسافت بسیار طولانی چابهار تا خرمشهر خستگی زیادی به آن‌ها تحمیل کرده که باعث ضعف قوای جسمانی آن‌ها شده‍است.

در حال حاضر وضعیت تردد در پایانه‌های مرزی شلمچه و چذابه روان گزارش شده و تعداد مسافرینی که پس از زیارت حرمین شریف در کربلا و نجف در حال بازگشت به کشور هستند، بسیار زیادتر از افرادی است که در حال خروج از ایران هستند. این زائران راه طولانی، پرترافیک و با تعداد بسیار اندکی موکب را از نجف تا مرز ایران سپری کرده‌اند و با توجه به اتمام سفر، تعدادی از آن‌ها دچار خستگی مفرط، تنگی نفس و گرمازدگی هستند.