به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی جمعیت هلال‌احمر؛ در اینجا به بررسی اصول علمی‌کمک‌های اولیه در مواجهه با حملات شیمیایی می‌پردازیم.

۱- شناخت انواع عوامل شیمیایی
مواد شیمیایی جنگی معمولاً در ۴ گروه اصلی قرار می‌گیرند:
الف) عوامل خفه‌کننده (Choking Agents)
مانند کلر و فسژن
علائم: سرفه شدید، تنگی نفس، سوزش چشم و گلو

ب) عوامل تاول‌زا (Blister Agents)
مانند گاز خردل (Mustard Gas)
علائم: تاول پوستی، سوزش چشم، ضایعات پوستی، آسیب تنفسی

ج) عوامل اعصاب (Nerve Agents)
مانند سارین، وی‌ایکس (VX)
علائم: آبریزش شدید، اسپاسم عضلات، مشکلات تنفسی، بیهوشی سریع

د) عوامل اشک‌آور (Tear Gas)
مانند CS, CN
علائم: سوزش چشم و پوست، نفس‌تنگی، اشک‌ریزش شدید

۲- اصول اولیه محافظت (Primary Protection)

الف) خروج سریع از محل آلوده
اولین و مهم‌ترین اقدام: فرار از منبع شیمیایی

- به سمت نقاط مرتفع بروید (بیشتر گازها از هوا سنگین‌ترند).

- خلاف جهت باد حرکت کنید.

- دهان و بینی را با پارچه خیس بپوشانید.

ب) جلوگیری از تماس

- از لمس کردن صورت، چشم و پوست خودداری کنید.

- اگر لباس آلوده شده، بلافاصله آن را دربیاورید (لباس تا ۸۰٪ آلودگی را نگه می‌دارد).

۳. پاک‌سازی (Decontamination)

الف) پاک‌سازی پوست

- لباس‌های آلوده را با دستکش یا پلاستیک بردارید.

- پوست را با مقدار زیاد آب و صابون بشویید.

- از مالش شدید پوست خودداری کنید (باعث جذب بیشتر مواد شیمیایی می‌شود).

- برای عوامل تاول‌زا، شست‌وشو باید فوری انجام شود.

ب) پاک‌سازی چشم

- چشم‌ها را ۱۰ تا ۱۵ دقیقه با آب ولرم بشویید.

- لنز چشمی را خارج کنید (اگر وجود دارد).

ج) پاک‌سازی تنفسی

- فرد را به هوای تازه ببرید.

- لباس‌های تنگ اطراف گردن و سینه را آزاد کنید.

- اگر فرد نفس نمی‌کشد و منطقه امن است، تنفس مصنوعی انجام دهید.

۴. اقدامات اورژانسی (Emergency Treatment)

الف) عوامل شیمیایی اعصاب (Nerve Agents)
اینها بسیار خطرناک‌اند و سرعت عمل مهم است.
علائم: کف‌کردن دهان، تنگی نفس، لرزش، بی‌اختیاری

اقدامات:

- تزریق آتروپین (در صورت وجود)

- ماساژ قلب و تنفس مصنوعی در صورت نیاز

- انتقال فوری به مراکز درمانی

ب) عوامل تاول‌زا (Blister Agents)

- پاک‌سازی سریع پوست

- پانسمان تاول‌ها بدون ترکاندن

- مراقبت از چشم و تنفس

ج) عوامل خفه‌کننده (مانند کلر)

- انتقال فوری به هوای تازه

- نشستن یا نیم‌نشسته کردن مصدوم برای راحتی تنفس

- استفاده از ماسک یا پارچه خیس

د) عوامل اشک‌آور (گاز اشک‌آور)

- صورت را نشویید تا ترکیب فعال پخش نشود.

- ابتدا چشم‌ها را با هوای تازه باز و بسته کنید.

- سپس با آب فراوان بشویید

۵ . نکات بسیار مهم و اشتباهات خطرناک
موارد ممنوع:

- پوشیدن دوباره لباس آلوده

- مالیدن پوست یا چشم

- استفاده از روغن، پماد یا کرم بدون تجویز

- مصرف بدون دلیل آتروپین

- ماندن در محل برای کمک در حالی که خودتان محافظت ندارید.

۶. نحوه تشخیص فرد تحت تاثیر مواد شیمیایی
علائم عمومی:

- سرفه شدید

- اشک و ریزش بینی

- تاول پوست

- لرزش بدن

- سردرد و گیجی

- مشکلات تنفسی

۷ . بسته کمک‌های اولیه مخصوص حملات شیمیایی
اقلام ضروری:

- ماسک N95 یا ماسک فیلتر دار

- دستکش نیتریل

- قیچی برای بریدن لباس آلوده

- کیسه پلاستیکی ضخیم

- محلول شست‌وشو یا آب و صابون

- سرم شست‌وشوی چشم

- دستمال مرطوب بدون الکل

- آتروپین (در صورت آموزش‌دیده بودن)

نتیجه‌گیری
در حملات شیمیایی، ثانیه‌ها حیاتی هستند. مهم‌ترین وظیفه امدادگر یا فرد حاضر در صحنه، حفظ جان خود، خروج سریع، پاک‌سازی اصولی و سپس کمک به دیگران است.