مرضیه موسوی- رضا واعظی‌زاده- شهروند آنلاین؛ سال 1997، نشستی در شهر سویل کشور اسپانیا برای توافق بر یک تقسیم کار دقیق بین ارکان نهضت صلیب سرخ برگزار شد و در آن، وظایف و حوزه‌های تحت پوشش هریک از ارکان بررسی، تفکیک و تصویب شد. طبق توافقنامه سویل، عملیات بشردوستانه در مخاصمات داخلی‌وخارجی به کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ سپرده شد و پاسخگویی به سوانح طبیعی به فدراسیون بین‌المللی صلیب‌سرخ و هلال‌احمر. در سال‌های اخیر اما به‌وجود آمدن چالش‌هایی در پاسخ به سوانح انسانی و یا طبیعی و نیاز به همکاری بیشتر کمیته، فدراسیون و جمعیت‌های ملی با یکدیگر، باعث شد پس از 7 سال بررسی در جریان نشست‌های اساسنامه‌ای فدراسیون در سال 2022 در ژنو، ایفای نقش و وظایف ارکان نهضت، بازنگری شود. با تصویب تغییرات جدید توافقنامه اصلاح شده سویل 2 نام گرفت.

«جبار اصلانی»، مدیرکل اصول و قوانین بین‌المللی جمعیت هلال‌احمر ایران می‌گوید: «جمعیت‌های ملی نسبت به سال 1997بزرگ‌تر و توسعه‌یافته‌تر شده‌اند. یکی از بازنگری‌های انجام‌شده در سویل 2، این بود که فرماندهی میدان در همه حوادث و بلایا، به جمعیت‌های ملی سپرده شده است. از طرفی کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و فدراسیون بین‌المللی جمعیت‌های ملی صلیب سرخ و هلال احمر، هر دو در هر حادثه و بحرانی، با هم همکاری داشته باشند و از امکانات یکدیگر کمک بگیرند. این موضوع ظرفیت‌هایی را در اختیار جمعیت‌های ملی می‌گذارد.» استفاده از این ظرفیت‌ها برای حذف آثار سوءتحریم‌ها، از پیشنهاد‌هایی بود که در نشست منا توسط رئیس جمعیت هلال‌احمر ایران مطرح شد. کولیوند در نشست بیروت در این‌باره اعلام کرده بود: «هلال‌احمر ایران اقدامات لازم برای تقویت نقش جمعیت‌ها را در سطح ملی و ارتباط با همه شرکای کاری و حتی با دولت‌های ملی به شکل مناسب انجام داده، چراکه این موضوع باید در کنفرانس بعدی بین‌المللی به شکل مناسب و درست اجرا شود.»

 چالش جمعیت‌های ملی با آثار سوءتحریم‌ها

در نشست‌های دفتر فدراسیون جمعیت‌های صلیب سرخ و هلال احمر در منطقه منا( خاورمیانه و شمال آفریقا)، کارگروهی به ریاست هلال‌احمر ایران راه‌اندازی شد تا برای برداشتن اثرات سوءتحریم‌ها بر اقدامات بشردوستانه اقدام کند.

«حسن اسفندیار»، مشاور دیپلماسی دفتر منطقه‌ای فدراسیون جمعیت‌های صلیب‌سرخ و هلال‌احمر مستقر در بیروت و دبیر این کارگروه است.

او درباره اقدامات جمعیت‌های ملی در زمینه برداشتن اثرات سوءتحریم‌ها می‌گوید: «براساس قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل، هیچ تحریمی نمی‌تواند شامل امکانات لازم برای انجام عملیات‌های بشردوستانه و نیز تجهیزات پزشکی و دارو شود، اما می‌دانیم که اعمال تحریم‌های اقتصادی و سیاسی علیه کشورمان، امکان خریدوتامین این اقلام را با مشکل روبه‌رو کرده است. جمعیت‌های ملی در این کارگروه می‌خواهند در بخش تامین اقلام امدادی، تجهیزات لجستیکی برای امداد، دارو و تجهیزات پزشکی و در کل، دریافت کمک برای پاسخگویی به بحران‌ها، اثر تحریم‌ها برداشته شود. 7کشور از جمعیت‌های ملی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا(منا) با اثرات تحریم‌ها روبه‌رو هستند و طرح این پیشنهاد و اقدام برای آن، از طرف اعضای نشست مورد استقبال قرار گرفته است.»

دعوت به مراسم اربعین

دکتر کولیوند در نشست منطقه‌ای منا، از روسای 12کشور عضو دعوت کرد با هدف تمرین عملی امداد و درمان در تجمعات انبوه در مراسم پیاده‌روی اربعین ‌در سال 1402حضور داشته باشند.

«بهنام سعیدی»، معاون امور بین‌الملل و امور بشردوستانه هلال‌احمر ایران که به همراه دکتر کولیوند در نشست بیروت حضور داشت، می‌گوید: «یکی از شرایط مهمی‌که جمعیت‌های ملی در آن باید به حوادث پاسخگو باشند، امدادرسانی در تجمعات انبوه است. مراسم حج و همچنین پیاده‌روی اربعین، دو نمونه بسیاربزرگ از تجمعات انبوه در جهان است که هلال‌احمر ایران سال‌هاست در زمینه آن فعالیت می‌کند. از طرفی زمان برگزاری این مراسم هم قابل پیش‌بینی ‌است. هلال‌احمر ایران در نشست بیروت پیشنهاد داده تا جمعیت‌های ملی حاضر، در دوره‌های آموزشی امداد در تجمعات انبوه به میزبانی تهران شرکت کنند. به این شکل که دوره‌های تئوری این آموزش‌ها در کلاس‌های درس برگزار و دوره عملی آن، به جای حضور در مانوری فرضی، در مراسم اربعین 1402انجام شود. این پیشنهاد ایران در نشست منطقه‌ای منا مورد استقبال کشورهای عضو قرار گرفت.»

آگاهی دولت‌ها از نقش‌های تازه

حالا که طبق توافقنامه سویل 2، بخشی از مسئولیت‌ها و حوزه‌های اختیار ارکان نهضت صلیب‌سرخ دستخوش بازنگری و تغییر شده است، جمعیت‌های ملی در تلاش هستند تا اقدامات خود را با قوانین تازه وفق دهند؛ درحالی‌که هنوز برخی از دولت‌ها آشنایی کاملی با این تغییرات پیدا نکرده‌اند. یکی دیگر از پیشنهادهای هلال‌احمر ایران در نشست منطقه‌ای منا، برگزاری جلساتی برای توجیه دولت‌ها درباره این وظایف است.

حسن اسفندیار می‌گوید: «یکی دیگر از پیشنهادهایی که توسط هلال‌احمر ایران در نشست منا مطرح شد، مربوط به توجیه دولت‌ها درباره نقش‌ها و وظایف جدید جمعیت‌های ملی بود. پیشنهاد دکتر کولیوند این بود که در نشست کنفرانس بین‌المللی نهضت صلیب‌سرخ که در سال 2024 با حضور ارکان نهضت و نمایندگان دولت‌ها برگزار می‌شود، دولت‌ها و نمایندگان دولت‌ها را در این راستا توجیه کنیم. چون این دولت‌ها هستند که توافقنامه بلادستی ژنو را امضا کرده‌اند. مطرح شدن این موضوع که براساس نظم جدید، مدیریت و فرماندهی سوانح و بلایای انسانی و طبیعی در مرحله اول بر عهده جمعیت‌های ملی همان کشور است و کمیته بین المللی صلیب سرخ و همچنین فدراسیون جمعیت‌های ملی نقش‌های حمایت و پشتیبانی دارند؛ بسیار حائز اهمیت است.»

در همین راستا، طرحی که توسط دکتر کولیوند در نشست منا در بیروت مطرح شد، به آموزش کارمندان جمعیت‌های ملی، آموزش کارمندان دفاتر کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ و همچنین فدراسیون جمعیت‌های صلیب‌سرخ و هلال احمر هم می‌پردازد تا همه این ارکان به نقش و وظایف تازه خود آشنا شوند و از آن برای قوت بخشیدن به ظرفیت جمعیت‌های ملی استفاده کنند.