نخست: امسال روز جهانی بشردوستی(19 آگوست برابر با 28 مرداد)، مصادف شد با آغاز عملیات بزرگ «سلامت در اربعین». فعالیت امدادگران و درمانگران هلال احمر در این عملیات مشخصاتی دارد که با توجه به آن می‌توان این اقدام را بشردوستانه خواند. قرار است چند میلیون نفر کیلومترها مسیر را در هوای گرم و اقلیم بیابانی طی کنند و در این میان از یک یا چند مرز عبور کرده و به کشور دیگری پا بگذارند. سن این افراد از نوزادی تا کهنسالی متفاوت است و هر یک از آن‌ها از فرهنگ‌ها و اقلیم‌های متفاوتی آمده‌اند. آن‌ها ممکن است در این مسیر دچار مشکلات جدی در زمینه سلامتی شوند. برنامه غذایی و استراحت اغلب این افراد نامشخص است و با توجه به ازدحام جمعیت، بستر تشدید بیماری‌های زمینه‌ای و فراگیری بیماری‌های واگیر فراهم می‌شود. برای امدادرسانی به این افراد است که جمعیت هلال احمر پوشش کامل امدادی و درمانی راهپیمایی اربعین را به عهده گرفته تا با انجام بزرگترین عملیات «سلامت در تجمعات انبوه» در دنیا، وظیفه بشردوستی خود را نسبت به میلیون‌ها مسلمان از ملیت‌های مختلف انجام دهد.

دوم: این روزها مصادف با دومین سالگرد تسلط طالبان بر افغانستان و خروج سربازان آمریکایی از این کشور است. دو سال پیش در چنین روزهایی، فرار گسترده افغان‌ها از کشورشان آغاز شد. آنچه جهان در تصاویر مختلف از میدان هوایی کابل دید را ما در مرزهای شرقی ایران دیدیم. تصاویری که اغلب از چشم رسانه‌ها دور ماند و بسیاری متوجه خدمات جمعیت هلال احمر به زنان، کودکان، پیران و جوانانی نشدند که پس از فرار از دیوارهای مرزی، گرسنه، خسته و هراسان به خاک ایران رسیده بودند. هلال احمر با برپایی اردوگاه‌هایی کوچک اما متعدد در نوار مرزی، حداقل یک شب اسکان آن‌ها را فراهم و غذای گرم و در صورت لزوم لباس در اختیار آن‌ها قرار داد.

اما اغلب افغان‌ها در کشور خودشان مانده و در شرایطی بسیار سخت گیر افتاده بودند. تغییر حکومت، نظام اقتصادی را به آستانه فروپاشی برده بود. بسیاری از مشاغل تعطیل و بانک‌ها نمی‌توانستند پول مردم را به آن‌ها برگرداند و شرایط شبه قحطی بر آن کشور سایه انداخته بود. در این روزها جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران چندین مرحله کمک‌های بشردوستانه را شامل اقلام زیستی و غذایی از مسیر زمینی و هوایی به افغانستان برد و تحویل جمعیت هلال احمر افغانی داد. یکی از این محموله‌ها با پرواز یک فروند بویینگ کارگو 747 به قندوز ارسال و الباقی در کابل تحویل داده شد.

یکی از خدمات همه جمعیت‌های ملی صلیب سرخ یا هلال احمر در دنیا، «جست‌وجو و بازپیوندی خانواده» است. هلال احمر ایران نیز سال‌هاست که این فعالیت را با دقت انجام می‌دهد. پس از تغییر حکومت در افغانستان، پرونده‌های زیادی در جست‌وجو و مفقودیت افغان‌ها به خصوص کودکان در دفتر جست‌وجو و بازپیوند هلال احمر ایران گشوده شد. اغلب مفقودان در جریان پناهجویی در مرزهای ایران، ترکیه و اروپا از خانواده جدا افتاده بودند. تعداد این پرونده‌ها در دوسال گذشته قریب نیم میلیون است و همکاران ما هر روز برای به نتیجه رسیدن آن‌ها تلاش می‌کنند. در آخرین مورد که در روزهای گذشته به موفقیت رسید، توانستیم «اسماعیل» 16 ساله را که به تنهایی در کشور بلژیک پناهنده شده است با خانواده او در رفسنجان مرتبط کنیم. اسماعیل پسری افغانی است که دو سال پیش در یکی از مرزهای آبی موفق به فرار و رسیدن به اروپا شده ولی خانواده او دستگیر و برگشت داده شده بودند. هم اسماعیل و هم خانواده‌اش در جست‌وجوی یکدیگر بودند و اداره جست‌وجو و بازپیوند خانواده‌ی هلال احمر توانست با تحقیق، نامه‌نگاری و اعزام امدادگر، اسماعیل را به خانواده‌اش برساند.

سوم: یکی دیگر از اقدامات بشردوستانه برون مرزی که توسط جمعیت هلال احمر کشورمان انجام شد؛ کمک به زلزله‌زدگان ترکیه در زمستان گذشته بود. هلال احمر ایران از معدود جمعیت‌های ملی بود که هم در زمینه نجات و هم در زمینه امداد، توانست خدمات قابل قبولی به زلزله‌زدگان ترکیه ارائه کند. ایران اولین کشوری بود که به مناطق آسیب‌دیده رسید و از آخرین تیم‌هایی بود که ترکیه را ترک کرد. همین‌ها باعث شد که «رجب طیب اردغان»، نشان عالی فداکاری را تقدیم ریاست محترم جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران کند.

ریشه‌های نهضت جهانی صلیب سرخ و بارزترین فعالیت‌های کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در زمینه کمک به مردم غیرنظامی در مخاصمات مسلحانه، حقوق اسرا و به طور کلی حقوق جنگ است که از آن به «حقوق بشردوستانه» یاد می‌کنیم. در اغلب کشورها کمیته‌ای ملی برای ترویج حقوق بشردوستانه فعال است و در اختیار دولت‌ها و در بسیاری موارد وزارتخانه‌های امور خارجه است. جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران تنها جمعیت ملی در دنیا است که دبیرخانه این کمیته ملی را در درون خود جای داده‌است. در سال‌های گذشته کمیته ملی حقوق بشردوستانه که در معاونت امور بین‌الملل و حقوق بشردوستانه جمعیت هلال احمر کشورمان مستقر است، توانسته آموزش‌های مختلفی را در دانشگاه‌ها و البته پادگان‌های نظامی‌برای ترویج حقوق بشردوستانه برگزار کند و علاوه بر آن تعداد قابل توجهی مقاله علمی را در محافل تخصصی داخل و خارج کشور ارائه کند. این تلاش ما برای تقویت ریشه‌های اصیل نهضت بین‌المللی صلیب سرخ است.

چهارم: هلال احمر ایران همچنین توانایی خاص خود را در امور بهداشتی و درمانی در خارج از کشور به شکل مستمر و به شکل غیر دائم با عنوان «درمان اضطراری» با اقتدار به نمایش گذاشته است. در بخش اضطراری، جمعیت ملی کشورمان تنها هلال‌احمر دنیاست که توانسته با شراکت چند جمعیت صلیب سرخ دیگر، عضو واحدهای درمان اضطراری فدراسیون صلیب سرخ و هلال احمر باشد. این واحد تاکنون در پاسخ به سوانح طبیعی و انسانی مختلفی به ماموریت‌های برون‌مرزی اعزام شده است. این واحد با برپایی یک درمانگاه سیار به مردم آسیب‌دیده در یک منطقه، مطابق با پروتکل‌های بین‌المللی درمان اضطراری خدمت‌رسانی می‌کند. تاکنون هیچ جمعیت ملی مسلمان در دنیا چنین امتیازی را به دست نیاورده و اجازه ارائه این خدمات تنها در اختیار چند جمعیت صلیب سرخ و البته هلال احمر جمهوری اسلامی ایران است.

در بخش درمان مستمر و غیر اضطراری نیز، هلال احمر ایران تنها جمعیت ملی در میان 192 کشور عضو فدراسیون صلیب سرخ و هلال احمر در جهان است که اجازه یافته مراکز درمانی ثابتی در بیرون مرزهای خود برپا کند و به ارائه خدمات بشردوستانه در حوزه سلامت بپردازد. هلال احمر ایران سال‌هاست که در 7 کشور آفریقایی، کشور بولیوی در آمریکای لاتین و در 2 کشور آسیایی درمانگاه ثابت درمانی دارد.

اینجانب در روز بشردوستی سال 2023 با افتخار از اقدامات بشردوستانه جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران گفتم تا پیام صلح و دوستی ایرانیان را بار دیگر تکرار کرده باشم.