.png)
گفت‌وگو با معاون آموزشی و پژوهشی هلال‌احمر خوزستان درباره سیل در ایران؛ از تغییر اقلیم تا ضرورت آمادگی مردم و امدادگران
آمادگی؛ سپر جان، سد سیلاب
بارش‌های شدید اخیر در نقاط مختلف کشور بار دیگر سیلاب را بر سر خط خبرهای اقلیمی نشانده و این سوال را در اذهان: سیل تا چه اندازه تهدیدی جدی برای ایران است و آیا باید نگران بود؟ از سوی دیگر، مردم و امدادگران چقدر برای مواجهه با سیل آماده‌اند؟ کارشناسان معتقدند نگرانی درباره سیل کاملا بجاست، اما باید هدفمند و علمی باشد، نه اضطراب‌آفرین.
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی جمعیت هلال‌احمر؛ در نقاط مختلف کشور، بارش‌های شدید بار دیگر سیلاب را بر سر خط خبرهای اقلیمی نشانده و این سوال را در اذهان: سیل تا چه اندازه تهدیدی جدی برای ایران است و آیا باید نگران بود؟ از سوی دیگر، مردم و امدادگران چقدر برای مواجهه با سیل آماده‌اند؟ معاون آموزشی و پژوهشی جمعیت هلال‌احمر خوزستان با اشاره به تغییر جدی الگوی بارش در ایران معتقد است که نگرانی درباره سیل کاملا بجاست، نگرانی‌ای که باید هدفمند و علمی باشد، نه اضطراب‌آفرین. مجتبی طحان سیل را نه تهدیدی مقطعی، بلکه مخاطره‌ای ساختاری و فزاینده می‌داند که مدیریت آن نیازمند آمادگی مستمر است؛ چه در سطح عمومی و چه در میان نیروهای عملیاتی. او هرچند سطح آمادگی عمومی را آسیب‌شناسی می‌کند، اما معتقد است که در سال‌های اخیر مقوله آموزش همگانی در جمعیت هلال‌احمر جهش مطلوبی داشته است؛ چنانکه آمادگی امدادگران.
معاون آموزشی و پژوهشی جمعیت هلال‌احمر خوزستان در گفت‌وگو با نشریه «پیام هلال»، از تغییر جدی الگوی بارش در ایران گفت که حاصل آن، این است که تعداد روزهای بارانی کم شده، اما وقتی بارش می‌آید، به‌صورت متمرکز و سیل‌آسا نازل می‌شود. به زبان ساده، رویدادهایی که قبلا هر چند دهه یک‌بار رخ می‌دادند، امروز با بسامد بالاتری ظاهر می‌شوند. بنابراین، سیل نه تهدیدی مقطعی، بلکه مخاطره‌ای ساختاری و فزاینده است که مدیریت آن نیازمند آمادگی مستمر است.
طحان معتقد است بخش قابل‌توجهی از خانواده‌های ایرانی هنوز آمادگی کافی برای مواجهه با مخاطراتی مانند سیل را ندارند. البته او به این نکته هم اشاره می‌کند که در سال‌های اخیر در مقوله آموزش همگانی در جمعیت هلال‌احمر و به‌ویژه تولیدات محتوایی و آموزش‌های مجازی و آگاهی‌بخش، تحولی بزرگ ایجاد شده و می‌توان گفت که این حوزه جهش بسیار مطلوبی را تجربه کرده است.
از معاون آموزشی و پژوهشی جمعیت هلال‌احمر خوزستان پرسیدیم چرا مردم خطر آب را دست‌کم می‌گیرند؟ و او در پاسخ از سه سازوکار روان‌شناختی و اجتماعی نام برد: خوش‌بینی (وقتی فرد می‌گوید برای من اتفاق نمی‌افتد)؛ توهم کنترل بر آب و تجربه‌های قبلی ناقص (یعنی کسی که بارها از یک مسیر آب‌گرفته عبور کرده و اتفاقی نیفتاده است، این را شاهد عینی ایمنی تفسیر می‌کند).
طحان معتقد است مردم تصور درستی از خطر عبور یا توقف خودرو در مسیر سیلاب ندارند و تصور عمومی به‌شدت با واقعیت فیزیکی فاصله دارد. آیا می‌دانیم که آب با عمق ۱۵ سانتی‌متر می‌تواند تعادل یک فرد بزرگسال را بر هم بزند. آب با عمق ۳۰ سانتی‌متر می‌تواند یک خودروی سواری را شناور کند و آب با عمق ۶۰ سانتی‌متر می‌تواند یک خودروی شاسی‌بلند را جابه‌جا کند؟
او آموزش را کم‌هزینه‌ترین و مؤثرترین ابزار کاهش تلفات سیل می‌داند و پیام آموزشی هلال‌احمر را در این‌باره صریح و بدون استثنا: «اگر آب روی جاده جریان دارد، حتی اگر کم‌عمق به نظر می‌رسد، از آن عبور نکنید. اگر خودرو در آب گیر کرد، فوراً خودرو را ترک کنید و به سمت ارتفاع بروید.»
طحان درباره آمادگی امدادگران هلال‌احمر، آنان را ستون فقرات پاسخ به سیلاب می‌داند که آمادگی‌شان در سال‌های اخیر ارتقاء یافته است. او می‌گوید که هلال‌احمر یک شبکه عظیم انسانی با ده‌ها هزار امدادگر تخصصی و آموزش‌دیده در سراسر کشور دارد. در عملیات‌های اخیر، هلال‌احمر با تیم‌های عملیاتی در استان‌های متعدد به صدها نفر امدادرسانی و ده‌ها منزل را از آب تخلیه کرده است. اما آمادگی، صرفاً تعداد تیم و خودرو نیست.
معاون آموزشی و پژوهشی جمعیت هلال‌احمر خوزستان بزرگ‌ترین نقطه ضعف در مواجهه با سیل را شکاف هماهنگی بین هشدار، پیشگیری و پاسخ می‌داند. او معتقد است که هلال‌احمر در پاسخ توانمند است، اما اگر پاسخ جایگزین پیشگیری شود، هزینه‌ها تصاعدی بالا می‌رود. ما نمی‌توانیم هر سال با تیم‌های امدادی به استقبال سیل برویم، باید ریسک را قبل از وقوع کاهش دهیم. راه‌حل ایجاد سامانه یکپارچه مدیریت ریسک سیل با مشارکت هواشناسی، وزارت نیرو، وزارت راه، شهرداری‌ها و هلال‌احمر است. این سامانه باید سه کار را هم‌زمان انجام دهد: پایش لحظه‌ای، هشدار هدفمند و هماهنگی عملیاتی.
طحان تاکید می‌کند که سیل تکرارشدنی است. اگر یک‌بار آماده باشید، بارها نجات می‌یابید. یک کیف اضطراری، یک طرح تخلیه، یک تمرین خانوادگی، این‌ها کارهای کوچکی است که تفاوت بین نجات و فاجعه را رقم می‌زند. هلال‌احمر در کنار شماست، اما آمادگی ابتدا از خود شما آغاز می‌شود.
متن کامل این مصاحبه را در شماره 512 «پیام هلال» بخوانید.
نظر دهید