خشکسالی ردپایش را از بستر خشک هیـرمند و هامون تا بستـر ترک خورده جازموریان بر جای گذاشته است. تالابی که یک روز نسیم خنک و هوای لطیف به اهالی رودبارجنوب، قلعه گنج و... هدیه می‌داد، اکنون گرد و غبار روی طاقچه خانه‌های سنگی و کاهگلی روستاییان می‌گذارد. کرمان نیز درست مثل سیستان و بلوچستان در عطش آب می‌سوزد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جمعیت هلال.احمر به نقل از شهروند، زمین‌های زراعی بسیاری خشک شده، نخل‌های قد برافراشته ریگان تشنه‌اند و اکنون که خشکسالی به اوج خود رسیده، مردم روستاهای محروم کرمان با پیامدهای ناشی از آن دست به گریبان شده‌اند. در این میان اما امدادگران هلال‌احمر با توزیع آب، اعزام گروه‌های پزشکی و درمانی و توزیع بسته‌های غذایی و تلاش برای آب‌رسانی به روستاهای متأثر از خشکسالی در کنار روستاییان کرمانی هستند.

 تانکر آب به روستاها رسید
چشم اهالی چاه ابراهیم از غبار پر شده و زمین‌ها و کوهپایه‌هایی که روزی چراگاه دام‌ها بود، درست مثل بستر جازموریان خشک و بی‌برکت شده است. مسیر خشکسالی چند سالی است که به رودبار جنوب افتاده. شهرستانی که دو بخش اصلی دارد. یکی بخش مرکزی دیگری بخش جازموریان که مثل مساحت شهر، جمعیت ١٢٠ هزارنفری را هم میان خود دو قسمت کرده‌اند. اگرچه بخش مرکزی رودبارجنوب هم درگیر خشکسالی شده، اما این مهمان ناخوانده در روستاهای بخش جازموریان ردپاهای عمیق‌تری به جا گذاشته است. چشمه‌های پرآب منطقه چاه ابراهیم، اکنون خاطره‌ای در ذهن بچه‌های روستاست. روستاهایی که هر کدام برای خود چشمه‌ای داشتند تا منبعی برای آب آشامیدنی‌شان باشد و هم زمین‌ها را برای تهیه علوفه برای دام سبز کند، حالا دست به دامن زمین سفت و بی‌آب کوهستان شده‌اند. «مهدی خانه گیر» امدادگر پایگاه امداد و نجات جمعیت هلال‌احمر رودبارجنوب که همراه با دیگر امدادگران کمک حال مردم این منطقه برای تأمین آب آشامیدنی و بهبود معیشت روستاییان بوده است، می‌گوید: «‌منطقه چاه ابراهیم جازموریان بیش از دیگر مناطق رودبارجنوب از خشکسالی آسیب دیده است. در محدوده روستاهای کوهستانی و صعب‌العبور میل فرهاد، روشن‌آباد، نهضت‌آباد و... چشمه‌هایی بود که آب مورد نیاز روستاییان را تأمین می‌کرد. همه آن چشمه‌ها خشک شده و از باران هم خبری نیست. مردم هر روستا چاه‌هایی به عمق ٣٠ تا ٥٠‌متر حفر کرده‌اند، اما کم‌آبی و خشکسالی روی منابع آب زیرزمینی هم اثر گذاشته است. چاه‌ها بسیار کم‌آب است و با روشن کردن پمپ هم بیش از چند دقیقه در روز آب ندارد.» خانه‌گیر ادامه می‌دهد:«‌شغل مردم این منطقه دامداری است. خشکسالی باعث شده علوفه‌ای هم برای دام‌ها در زمین‌های کوهستان وجود نداشته باشد و در این مدت دام‌های زیادی تلف شده‌اند. اهالی مجبورند از زهکلوت علوفه تهیه کنند که با توجه به صعب‌العبور بودن مسیر و نیز مشکلات مالی برایشان مقدور نیست.»خانه‌گیر درباره اقدامات هلال‌احمر برای کاهش مشکلات ناشی از خشکسالی در رودبارجنوب می‌گوید: «با کمک خیّران توانستیم برای روستاهای گاوچران یک و دو، روشن‌آباد، سنگ کد، میل فرهاد، نهضت‌آباد و... که همگی در بخش جازموریان هستند، تانکر لوله برای آب‌رسانی تهیه کنیم. در هر روستا یک تانکر ٢ هزار لیتری و نیز یک کف کش در چاه تعبیه شده تا آب چاه توسط لوله‌ها به روستا منتقل شود. همچنین با همکاری مرکز بهداشت رودبار جنوب نظارت بر بهداشت آب تانکرها و کلرزنی انجام می‌شود تا سلامت روستاییان به خطر نیفتند. با این وجود چاه‌ها هم بسیار کم‌آب است و هر روز مشکل خشکسالی جدی‌تر می‌شود.» خشکسالی و در پی آن بیکاری به معیشت روستاییان هم آسیب جدی وارد کرده. از این‌رو یکی از خدمات هلال‌احمر در این مناطق توزیع بسته‌های مواد غذایی بوده است: «‌ابتدا آمار خانوارهای نیازمند به کمک را در روستاهایی مثل گاوچران، روشن‌آباد و... تهیه کردیم و علاوه بر توزیع بسته‌های مواد غذایی میان خانوارها آرد برای تهیه نان توزیع کردیم.»

آب آشامیدنی  و آذوقه مهم‌ترین نیاز روستاییان
خانه‌ها خالیست. گرد و غبار در کوچه‌های کاهگلی روستا می‌پیچد و صدای زوزه بادهایی که انبوه شن و ماسه هدیه آورده، یاد قهقهه‌های بلند بچه‌های روستا را زیر خروارها خاک دفن می‌کند. اینجا ریگان است. شهرستانی با ٣٠٢ روستا که خشکسالی، جان ٦٠ تای آنها را گرفته. ٦٠ روستای بدون آب، بدون مردم و بدون امید به آینده. ارمغان خشکسالی‌های پی در پی چند سال اخیر برای روستاییان ریگان، مهاجرت بوده است. بیکاری، کپرنشینی و فراموش کردن خاطره‌های شیرین روستا مثل بالا رفتن از قامت بلند نخل و چشیدن طعم شیرین خرمای رسیده در باغ‌هایی که دیگر نیست. بهزاد عارف مسئول شعبه جمعیت هلال‌احمر شهرستان ریگان که همراه با دیگر امدادگران جمعیت هلال‌احمر استان کرمان تلاش کرده است کمکی برای روستاییان به‌ویژه در زمینه تأمین آب و آذوقه باشد، می‌گوید: «‌٦٠ روستای ریگان به‌صورت کامل تخلیه شده است. شغل این روستاییان عمدتاً دامداری و کشاورزی بود. بسیاری از باغ‌های کوچک و بزرگ خرما که معاش این خانواده‌ها را تأمین می‌کرد با خشکسالی از بین رفته و اهالی هم مجبور به مهاجرت شده‌اند. به‌عنوان مثال در یکی از این روستاها، باغی بزرگ که بیش از ٣ هزار نخل داشت و اهالی روستا به‌صورت مشترک از آن محصول برداشت می‌کردند، به‌طور کامل خشک شده و اکنون منظره‌ای غم‌انگیز از آن باغ پربار باقی مانده است. همچنین گرد و غبار و بادهای ١٢٠ روزه سیستان که حالا مدتش بیشتر از قبل شده است، به دلیل خشک شدن جازموریان و حتی دریاچه هامون در سیستان تمام روستاها را با گرد و غبار پر کرده، که این عامل هم یکی از دلایل اصلی مهاجرت روستاییان بوده است.» روستاهای دیگر ریگان که تخلیه نشده‌اند نیز دست‌کمی از آن روستاهای ٦٠‌گانه ندارند. مهاجرت ناشی از خشکسالی پدیده‌ای است که گریبان آنها را هم گرفته است. عارف می‌گوید: «‌روستاهای حسین‌آباد دامداری، هدایت‌آباد، عنایت‌آباد، روستای کارگاه جهاد و... نیز مشکل کم‌آبی دارند. منبع آبی ریگان سفره‌های آب زیرزمینی است. قبلاً با حفر یک چاه ١٠ متری هم به آب می‌رسیدیم اما اکنون چاه‌هایی به عمق ١٥٠‌متر هم در این روستاها به سختی به آب می‌رسند. شغل اهالی این روستاها نیز مانند آن روستاهایی که تخلیه شده کشاورزی و دامداری است. آنها هم برای تأمین آب شرب و نیز آب مورد نیاز برای کشاورزی و دامداری دچار مشکلات جدی هستند. به‌عنوان مثال در روستای حسین‌آباد ٣٥ خانوار زندگی می‌کردند که اکنون بر اساس آماری که برای توزیع بسته‌های غذایی گرفته‌ایم این تعداد به ١٨ خانوار رسیده است. بقیه خانوارها هم به حاشیه شهر مهاجرت کرده‌اند و حالا در کپرهایی با کمترین امکانات و با وضعیت بسیار نامناسب زندگی می‌کنند.»مسئول شعبه ریگان از خدمات هلال‌احمر پس از اوج گرفتن خشکسالی در این مناطق می‌گوید: «‌اهالی این روستاها وضع نامناسبی دارند. آب آشامیدنی و آذوقه مهم‌ترین نیاز آنهاست. قبل از ماه مبارک رمضان، ٦ هزار بطری آب معدنی در روستاهای متأثر از خشکسالی ریگان میان خانوارها توزیع کردیم. همچنین در اردیبهشت ماه و در قالب طرح همای رحمت و در تابستان با جذب مشارکت خیران، ٦٠٠ بسته مواد غذایی را که هر کدام تا ٢٥٠ هزار تومان ارزش داشت، در ١١ روستای شناسایی شده توزیع کردیم.»

معاینه بیماران و توزیع رایگان دارو
پیدا کردن کاری ساده در بندرعباس، سهم جوان‌هایی شده است که یک روز روی زمین‌های خودشان کار می‌کردند. گندم و جو درو می‌کردند و علوفه دام‌هایشان هم تأمین بود. خشکسالی ١٢ سال اخیر در کرمان و شهرستان قلعه گنج، امسال دیگر به اوج خود رسیده و تأمین معاش را هم برای اهالی روستاهای این شهرستان تنگ کرده است. عبدالواحد کرمی، دهیار روستای اسلام‌آباد بندوک که خود از داوطلبان جمعیت هلال‌احمر است، می‌گوید: «‌١٢ سال است که مردم روستاهای قلعه گنج کرمان با کم‌آبی دست و پنجه نرم می‌کنند. سطح آب چاه‌های حفر شده در منطقه پایین رفته و در برخی روستاها که چاه حفر شده بود، حتی چاه‌ها هم دیگر آب ندارد. امسال اما هنوز باران نباریده و به معنای واقعی بی‌آبی، کشاورزی و دامداری را از بین برده است. زمین‌های بسیاری به دلیل نبود آب قابل کشت نیست، وقتی آب نباشد خبری از دامداری هم نخواهد بود. دام‌هایی که روستاییان این منطقه پرورش می‌دادند بیشتر شتر، گاو و گوسفند بود. وقتی جازموریان آب و علوفه داشت، در آن منطقه گاو و شترهای فراوانی دیده می‌شد اما حالا بسیاری از دام‌ها که سرمایه اصلی روستاییان هستند، تلف شده‌اند و با مشکلات جدی در کشاورزی، تأمین معیشت خانواده به خطر افتاده است.» کرمی درباره وضعیت تأمین آب آشامیدنی روستاهای قلعه گنج در روزهایی که خشکسالی نفس زمین‌های کشاورزی را گرفته است، می‌گوید: «‌خشکسالی تقریباً به تمام روستاهای قلعه گنج آسیب زده اما ٣ روستای حسین‌آباد نوربی بی، کرت و بندوک اسلام‌آباد بیش از دیگر مناطق تحت تأثیر خشکسالی و پیامدهای آن قرار گرفته‌اند. در روستای بندوک اسلام‌آباد با ١٤٢ خانوار و روستای حسین‌آباد نوربی بی‌با ١٣٢ خانوار هنوز آب لوله‌کشی وجود ندارد. سال گذشته شبکه‌گذاری انجام شده اما چاهی برای آب تأمین نشده است. ١٢ سال است که با خشک شدن منابع آبی، روستاییان با هزینه شخصی تانکرهای ١٢ هزار لیتری روستا را پر از آب می‌کنند. قبلاً هزینه پر کردن هر تانکر ١٠ هزار تومان بود اما امسال به جز هزینه کرایه، پر کردن هر تانکر، ٤٦ هزار تومان آب می‌خورد. آن‌هم در صورتی که با توجه به جمعیت روستا، هر تانکر فقط ٣ روز دوام می‌آورد و تأمین هزینه‌های پر کردن دوباره تانکرهای آب برای اهالی بسیار دشوار است.» حرف‌ها که به اینجا می‌رسد، کرمی از خدمات امدادگران هلال‌احمر برای کمک‌رسانی به مردم روستاهای متأثر از خشکسالی می‌گوید: «‌رسوب کردن تانکرها، نبود آب و... باعث شده بیماری در میان کودکان روستا شایع شود. این میان اما امدادگران داوطلب هلال‌احمر در روستاهایی مانند کرت، تمسرخ، ‌میانجو و... علاوه بر تهیه و توزیع آب معدنی، طرح معاینه بیماران و توزیع رایگان دارو را اجرا کرده و در برخی روستاها نیز به‌صورت خودجوش اقدام به پر کردن تانکرهای آب کرده‌اند.»

اقلام امدادی توزیع شده و خدماتی که از ابتدای سال ٩٦ در اختیار خانوارهای متأثر از پدیده خشکسالی قرار گرفته است

٢٢ هزار سبد غذایی

٢٠ تن خرما

٤ هزار پرس غذای گرم

١٠ هزار ست بهداشتی

٦٥٠٠ ست لباس و پوشاک

٧٥٠ کمک هزینه درمانی

٥ میلیارد ریال هزینه برای تهیه ست زیستی شامل پتو، فرش، بخاری، جهیزیه و...