۱. تمیزترین چیزی که در دسترس داری، استفاده کن

۲. اگر وسیله استریل نداری، تمیز کن

۳. اگر دستکش نداری، دست‌ها را خوب بشور

۴. اگر آب تمیز نداری، زخم را دستکاری نکن 

شستشوی زخم (بدون سرم و بتادین)

بهترین گزینه: آب جوشیده خنک شده + نمک

یک لیوان آب جوشیده خنک

نصف قاشق چای‌خوری نمک

زخم را به آرامی‌با این محلول بشویید

گزینه بعدی: آب و صابون

اگر آب سالم دارید، زخم را با آب و صابون ملایم بشویید

صابون معمولی، بهتر از هیچ است

گزینه آخر: آب تمیز تنها

اگر هیچ چیز ندارید، با آب تمیز زخم را بشویید

هرگز از الکل، بتادین غلیظ، وایتکس یا مواد شیمیایی مستقیماً روی زخم باز نریزید.

پانسمان (بدون گاز استریل)

گاز استریل نداریم، چه کنیم؟

پارچه تمیز نخی

پیراهن نخی کهنه اما تمیز

اتو کشیده شده باشد (حرارت، استریل می‌کند)

یا با آب جوش شسته شده باشد

دستمال کاغذی ضخیم

اگر خونریزی شدید نیست، قابل استفاده است

چند لایه استفاده کنید

پد بهداشتی (نواربهداشتی)

برای زخم‌های بزرگ عالی است

با باند یا پارچه محکم کنید

کهنه یا پارچه نرم

از لباس‌های تمیز استفاده کنید

اگر ممکن است، با اتو داغ استریل کنید

باند و ثابت کردن پانسمان

باند نداریم، چه کنیم؟

نوار چسب پارچه‌ای (چسب زخم بزرگ)

پارچه نوار شده (لباس را قیچی کنید و نوار باریک ببرید)

روسری یا چفیه (برای بستن پانسمان روی دست یا پا)

کمربند پارچه‌ای یا شال

چسب نواری معمولی (اگر حساسیت پوستی ندارد)

کنترل خونریزی با پانسمان فشاری

اگر زخم خونریزی شدید دارد:

۱. چند لایه پارچه تمیز روی زخم بگذارید

۲. با دست محکم فشار دهید (۱۰ دقیقه بدون برداشتن)

۳. با باند یا پارچه محکم ببندید (نه آنقدر سفت که خون رسانی قطع شود)

۴. اگر خون از روی پانسمان رد شد، پانسمان را برندارید، همان بالا لایه دیگر اضافه کنید

اشتباهات رایج در شرایط کمبود

خمیردندان روی زخم (عفونی می‌کند)

روغن، کره یا وازلین روی زخم باز (عفونی می‌کند)

پنبه روی زخم (پرز می‌چسبد و عفونت ایجاد می‌کند)

پانسمان خیس را نگه داشتن (بستر عفونت است)

دست زدن به زخم با دست آلوده

تعویض پانسمان:

پانسمان را هر ۲۴ ساعت عوض کنید (اگر امکان دارد)

اگر پانسمان خیس یا کثیف شد، زودتر عوض کنید

هنگام تعویض، زخم را دوباره با آب نمک بشویید

اگر زخم بوی بد می‌دهد، چرک دارد، یا گرم شده، علامت عفونت است