به گزارش پایگاه اطلاعرسانی جمعیت هلال احمر؛ چهارم فوریه (15 بهمن) روز جهانی سرطان نامگذاری شده است. کمپین جدیدی نیز با عنوان (United by Unique) برای سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۷، در سطح جهانی معرفی شده است که با تأکید بر یگانگی تجربههای فردی بیماران، بر اهمیت همبستگی جهانی در مواجهه با سرطان تمرکز دارد.
در ایران نیز همراستا با اهداف ملی و جهانی مبارزه با سرطان، هفته ملی مبارزه با سرطان (4 تا 10 بهمن 1404) در سال 1404 با شعار «هیچکس تنها نیست؛ با هم علیه سرطان از پیشگیری تا درمان و تسکین» آغاز شده است.
این هفته فرصت ارزشمندی برای افزایش آگاهی عمومی درباره سرطان، عوامل خطر، تقویت اقدامات پیشگیرانه، توسعه غربالگری و تشخیص زودهنگام و همچنین حمایت از بیماران مبتلا از طریق درمان بهموقع و مراقبتهای حمایتی و تسکینی است. آگاهی مردم و اجرای برنامههای غربالگری و تشخیص زودهنگام به کاهش ابتلا و افزایش تاثیر روشهای درمانی کمک میکند.
متخصصان درباره عوامل بروز و راههای پیشگیری از سرطان بسیار میگویند و بر اهمیت آموزش سبک زندگی سالم تاکید میکنند. دکتر مهدی قلیان، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، خودمراقبتی را اصلیترین گام در پیشگیری از سرطان میداند و میگوید: رعایت «سبک زندگی سالم» شامل حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی روزانه، حفظ وزن ایدهآل، مدیریت استرس، خواب کافی و تغذیه صحیح (کاهش مصرف قند، چربی و غذاهای سوخته) خطر ابتلا به بسیاری از سرطانها را بهطور چشمگیری کاهش میدهد.
وی همچنین درباره مصرف دخانیات هشدار داد و توضیح داد: دخانیات، از جمله سیگار الکترونیک و قلیان، اصلیترین عامل قابل پیشگیری سرطان است. هر وعده قلیان معادل ۵۰ تا ۱۰۰ نخ سیگار سم وارد بدن میکند و ترک آن در هر سنی، یک پیروزی برای سلامت محسوب میشود.
دکتر اورنگ ایلامی، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، نیز درباره مهمترین دلایل افزایش بروز سرطان در ایران و جهان به افزایش امید به زندگی و تعداد سالمندان، تغییر در شیوه زندگی مانند افزایش مصرف دخانیات، غذاهای چرب و پرکالری، کمتحرکی و عوامل محیطی مانند افزایش مصرف سوختهای فسیلی اشاره میکند.
سرطان در ایران رو به افزایش است؟
آمارها نشان میدهد که بروز سرطان در ایران روندی صعودی دارد و سالانه تعداد مبتلایان بهطور قابل توجهی افزایش مییابد. این رشد عمدتاً ناشی از سالمندتر شدن جمعیت، تغییر سبک زندگی، افزایش عوامل خطر مانند چاقی، کمتحرکی و مصرف دخانیات و الکل است. پیشبینیها حاکی از آن است که تعداد موارد جدید سرطان در سال ۱۴۰۴ به ۱۶۰ هزار مورد خواهد رسید، یعنی افزایشی حدود ۴۲.۶ درصد نسبت به سال ۱۴۰۱.
زهرا شیخی، معاون پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی نیز به تازگی در گفتوگو با ایسنا اعلام کرده بود که پیشبینیها نشان میدهد بروز سرطان در ایران طی ۱۵ سال آینده حدود ۱.۵ برابر افزایش خواهد یافت.
سبک زندگی؛ عامل کلیدی افزایش سرطان
تحلیل روندهای سلامت نشان میدهد که تغییرات سبک زندگی نقش مهمی در افزایش بروز سرطان دارد.
کمتحرکی: بخش قابل توجهی از جمعیت فعالیت بدنی کافی ندارند و برنامههای ملی کاهش کمتحرکی تاکنون به اهداف تعیینشده نرسیده است.
مصرف دخانیات و الکل: استفاده از سیگار و قلیان، بهویژه در میان زنان، افزایش یافته و خطر ابتلا به انواع سرطانها از جمله ریه، گوارش و خون را بالا برده است.
آلودگی محیطی: آلودگی هوا، آب و خاک میتواند زمینهساز ابتلا به سرطانهای مختلف باشد.
بیماریهای زمینهای: دیابت، چاقی و فشار خون از عوامل موثر در افزایش ریسک سرطان محسوب میشوند.
این دادهها نشان میدهد که بدون اصلاح سبک زندگی و اقدامات پیشگیرانه، روند افزایشی بروز سرطان ادامه خواهد داشت.
روزشمار هفته ملی مبارزه با سرطان
روزشمار هفته ملی مبارزه با سرطان در ایران به شرح زیر اعلام شده است:
روز اول: آگاهی، نخستین گام در پیشگیری از سرطان
روز دوم: خودمراقبتی، تضمین سلامت فردا
روز سوم: غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان، نجاتبخش زندگی
روز چهارم: دسترسی عادلانه به درمان بهموقع و مؤثر
روز پنجم: در مسیر امید، همراه با مراقبتهای حمایتی و تسکینی از بیماران و خانوادهها
روز ششم: بهرهگیری از علم و نوآوری در راستای پیشگیری و درمان مؤثر سرطان
روز هفتم: مشارکت ملی در پیشگیری و کنترل سرطان