به گزارش پایگاه اطلاعرسانی جمعیت هلالاحمر؛ در اینجا به بررسی اصول علمیکمکهای اولیه در مواجهه با حملات شیمیایی میپردازیم.
۱- شناخت انواع عوامل شیمیایی
مواد شیمیایی جنگی معمولاً در ۴ گروه اصلی قرار میگیرند:
الف) عوامل خفهکننده (Choking Agents)
مانند کلر و فسژن
علائم: سرفه شدید، تنگی نفس، سوزش چشم و گلو
ب) عوامل تاولزا (Blister Agents)
مانند گاز خردل (Mustard Gas)
علائم: تاول پوستی، سوزش چشم، ضایعات پوستی، آسیب تنفسی
ج) عوامل اعصاب (Nerve Agents)
مانند سارین، ویایکس (VX)
علائم: آبریزش شدید، اسپاسم عضلات، مشکلات تنفسی، بیهوشی سریع
د) عوامل اشکآور (Tear Gas)
مانند CS, CN
علائم: سوزش چشم و پوست، نفستنگی، اشکریزش شدید
۲- اصول اولیه محافظت (Primary Protection)
الف) خروج سریع از محل آلوده
اولین و مهمترین اقدام: فرار از منبع شیمیایی
- به سمت نقاط مرتفع بروید (بیشتر گازها از هوا سنگینترند).
- خلاف جهت باد حرکت کنید.
- دهان و بینی را با پارچه خیس بپوشانید.
ب) جلوگیری از تماس
- از لمس کردن صورت، چشم و پوست خودداری کنید.
- اگر لباس آلوده شده، بلافاصله آن را دربیاورید (لباس تا ۸۰٪ آلودگی را نگه میدارد).
۳. پاکسازی (Decontamination)
الف) پاکسازی پوست
- لباسهای آلوده را با دستکش یا پلاستیک بردارید.
- پوست را با مقدار زیاد آب و صابون بشویید.
- از مالش شدید پوست خودداری کنید (باعث جذب بیشتر مواد شیمیایی میشود).
- برای عوامل تاولزا، شستوشو باید فوری انجام شود.
ب) پاکسازی چشم
- چشمها را ۱۰ تا ۱۵ دقیقه با آب ولرم بشویید.
- لنز چشمی را خارج کنید (اگر وجود دارد).
ج) پاکسازی تنفسی
- فرد را به هوای تازه ببرید.
- لباسهای تنگ اطراف گردن و سینه را آزاد کنید.
- اگر فرد نفس نمیکشد و منطقه امن است، تنفس مصنوعی انجام دهید.
۴. اقدامات اورژانسی (Emergency Treatment)
الف) عوامل شیمیایی اعصاب (Nerve Agents)
اینها بسیار خطرناکاند و سرعت عمل مهم است.
علائم: کفکردن دهان، تنگی نفس، لرزش، بیاختیاری
اقدامات:
- تزریق آتروپین (در صورت وجود)
- ماساژ قلب و تنفس مصنوعی در صورت نیاز
- انتقال فوری به مراکز درمانی
ب) عوامل تاولزا (Blister Agents)
- پاکسازی سریع پوست
- پانسمان تاولها بدون ترکاندن
- مراقبت از چشم و تنفس
ج) عوامل خفهکننده (مانند کلر)
- انتقال فوری به هوای تازه
- نشستن یا نیمنشسته کردن مصدوم برای راحتی تنفس
- استفاده از ماسک یا پارچه خیس
د) عوامل اشکآور (گاز اشکآور)
- صورت را نشویید تا ترکیب فعال پخش نشود.
- ابتدا چشمها را با هوای تازه باز و بسته کنید.
- سپس با آب فراوان بشویید
۵ . نکات بسیار مهم و اشتباهات خطرناک
موارد ممنوع:
- پوشیدن دوباره لباس آلوده
- مالیدن پوست یا چشم
- استفاده از روغن، پماد یا کرم بدون تجویز
- مصرف بدون دلیل آتروپین
- ماندن در محل برای کمک در حالی که خودتان محافظت ندارید.
۶. نحوه تشخیص فرد تحت تاثیر مواد شیمیایی
علائم عمومی:
- سرفه شدید
- اشک و ریزش بینی
- تاول پوست
- لرزش بدن
- سردرد و گیجی
- مشکلات تنفسی
۷ . بسته کمکهای اولیه مخصوص حملات شیمیایی
اقلام ضروری:
- ماسک N95 یا ماسک فیلتر دار
- دستکش نیتریل
- قیچی برای بریدن لباس آلوده
- کیسه پلاستیکی ضخیم
- محلول شستوشو یا آب و صابون
- سرم شستوشوی چشم
- دستمال مرطوب بدون الکل
- آتروپین (در صورت آموزشدیده بودن)
نتیجهگیری
در حملات شیمیایی، ثانیهها حیاتی هستند. مهمترین وظیفه امدادگر یا فرد حاضر در صحنه، حفظ جان خود، خروج سریع، پاکسازی اصولی و سپس کمک به دیگران است.