مرضیه موسوی- زهرا جعفری/ روزنامه شهروند: نام مرکز همودیالیز شاهرود و وصف خدماتش خیلی زود بین بیماران کلیوی این شهرستان و روستاهای اطرافش پیچید. مرکزی که در ماه نخست فعالیتش با 3 بیمار کار خود را آغاز کرد، حالا بیش از 70 مراجعه‌کننده ثابت دارد.

«فاخره صنعتی» سرپرستار این مرکز است که از روز نخست در اینجا فعالیت کرده است. او می‌گوید: «شاهرود بزرگ‌ترین شهرستان سمنان است و از طرفی مثل سایر نقاط کشور، در سال‌های اخیر شاهد افزایش بیماری‌های فشار خون، دیابت و بیماری‌های کلیوی در آن هستیم. پیش از راه‌اندازی مرکز همودیالیز هلال احمر، فقط در بیمارستان امام حسین (ع) شاهرود این خدمات ارائه می‌شد. اما افتتاح مرکز ما کمک زیادی به این بخش کرد و بار مهمی از روی دوش بیمارستان برداشت.»

این روزها نه فقط از این شهرستان، بلکه از حدود 120 روستای اطراف و همچنین سایر شهرستان‌های سمنان به این مرکز مراجعه می‌کنند. صنعتی می‌گوید: «زمین این مرکز توسط خیّری به نام میرزامحمود رضویان برای انجام کارهای درمانی به هلال احمر هبه شد. به کمک هلال احمر این مرکز با به‌روزترین دستگاه‌های دیالیز جهان تجهیز شد و همچنان بعد از گذشت 8 سال، بسیاری از دستگاه‌های مورد استفاده در اینجا از بهترین ابزارهای تخصصی حوزه دیالیز هستند.»

 بیماران مهمان

افرادی که به هر نحوی با مراکز دیالیز سر و کار دارند، می‌دانند که چقدر برنامه‌ریزی برای پذیرش بیمار مهمان سخت است. با این حال، مرکز همودیالیز رضویان بیش از 90 درصد بار مراجعان مهمان در شهرستان را به دوش می‌کشد. ایام خاصی مثل نوروز، مناسبت‌های مذهبی مثل تاسوعا و عاشورا و … از جمله پرمشغله‌ترین روزهای کاری در این مرکز همودیالیز است.

صنعتی می‌گوید: «با افزایش سفر به استان سمنان و شهرستان شاهرود، بیماران دیالیزی به عنوان مهمان به ما معرفی می‌شوند و باید برای حضور آنها در روزهای خاص برنامه‌ریزی کنیم.  به عنوان مثال، 24 بیمار دیالیزی مهمان را در نوروز 1402 پذیرش کردیم. یا در 3 ماه نخست شیوع کرونا در استان، با توجه به اینکه بیماران دیالیزی نیاز به مراقبت‌های ویژه‌تری دارند و ریسک بالاتری در ابتلا داشتند، همه بیماران بخش دیالیز بیمارستان امام حسین (ع) به مرکز ما اضافه شدند و در واقع، یک شیفت کامل به شیفت‌های روزانه خود اضافه کردیم.»

صحبت از خاطرات خوش 8 سال گذشته که می‌شود، به شرایط جسمانی مراجعان مرکز اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: «در این مرکز روزهای خوب زیاد داریم. با این حال، به دلیل شرایط جسمی مراجعان، حتی اتفاق‌های شیرین هم در اینجا آغشته به رنج است. افراد دیالیزی بسته به شرایطی که دارند باید هفته‌ای یک تا 3 جلسه، هر جلسه به مدت 4 ساعت زیر دستگاه باشند. چنین چیزی برای افراد دردسرهای زیادی ایجاد می‌کند و به سختی می‌توان روحیه از دست رفته را به آنها برگرداند.»

 ترویج اهداف هلال احمر

شاهد رنج مراجعان بودن تنها کاری نیست که کادر پرستاری و پزشکی در مرکز تخصصی همودیالیز هلال احمر در شاهرود به آن می‌پردازند. توجه به ارزش‌ها و اهداف هلال احمر و فعالیت با هدف کاهش آلام بیماران باعث شده تا اینجا به یکی از مراکز نمونه کشور در حوزه دیالیز تبدیل شود.

صنعتی می‌گوید: «ما به‌عنوان مرکزی که زیر نظر هلال احمر کار خود را شروع کرده، به دنبال ترویج اهداف و اصول هلال احمر هم هستیم. از جمله اینکه به کمک گروهی از خیّران، به افرادی که بضاعت مالی خوبی ندارند کمک‌هزینه‌هایی برای رفت‌وآمد پرداخت یا بسته‌های معیشتی را به صورت ماهانه به این گروه از مراجعان اهدا می‌کنیم. همچنین به مناسبت‌های ملی و مذهبی مثل ماه رمضان و ایام نوروز، به همه بیماران بسته‌های معیشتی می‌دهیم.»

حالا مراجعان، مرکز همودیالیز هلال احمر را مثل خانه دوم خود می‌دانند. متولدین فصل‌های مختلف سال به مناسبت زادروزشان کنار هم جشن می‌گیرند و اردوهای مختلفی برای بهتر شدن روحیه مراجعان برگزار می‌شود.

صنعتی می‌گوید: «بیماران دیالیزی وقتی رگ خود را در اختیار پرستاری قرار می‌دهند انگار شریان حیات و ممات خود را به او واگذار کرده‌اند. به دلیل سال‌ها تجربه دیالیز، بسیار حساس هستند. همچنین خانواده‌های آنها و همراهان‌شان شرایط سختی را تحمل می‌کنند. برای همین حفظ روحیه این بیماران مهم است. بالا رفتن اوره خون باعث بروز رفتارهای پرخاش‌گرایانه در برخی مراجعان می‌شود که گاهی خانواده آنها را هم تحت تاثیر قرار می‌دهد. یکی از مهم‌ترین کارهایی که در مرکز ما انجام می‌شود این است که برای همراه و خانواده هر مراجع جلسه کوتاه توجیهی برگزار و آنها را با شرایط روحی و رفتاری‌ بیمار آشنا می‌کنیم. طی تجربه 8ساله‌ام در این مرکز، باور دارم که گاهی همین جلسات 15 دقیقه‌ای با خانواده‌ها حلال بسیاری از چالش‌ها و مشکلات بیماران دیالیزی است.»

کارگروهی برای شناسایی مشکلات

با راه‌اندازی مرکز همودیالیز رضویان شاهرود، طولی نکشید که انجمن حمایت از بیماران کلیوی هم در همسایگی این مرکز کار خود را شروع کرد. آشنایی پزشک جایگزین مرکز با مشکلات بیماران دیالیزی و تلاش برای بهبود وضعیت آنها، مهم‌ترین انگیزه برای فعالیت‌های داوطلبانه در انجمن بود.

دکتر «محمدرضا بصیری»، پزشک عمومی و جانشین مسئول فنی مرکز همودیالیز رضویان، می‌گوید :«3 ماه از شروع کار مرکز گذشته بود که حس کردیم جای برخی خدمات خالی است. بیماران اغلب مشکلاتی داشتند که جایی حل نمی‌شد. در عین حال، حل این مشکلات نیاز به کمک دیگران و برنامه‌ریزی داشت. ما خیریه رضویان را در کنار مرکز راه‌اندازی کردیم و از پزشکان داوطلب و خیّر کمک خواستیم. بزرگ‌تر شدن فضای مرکز و توسعه و تجهیز آن، یکی از ثمرات این خیریه بود.»

انجمن حمایت از بیماران کلیوی هم خیلی زود سر از این مرکز خیریه درآورد. بصیری درباره شناسایی مشکلات و کمک‌ به مراجعان می‌گوید: «برخی روستاهای شهرستان فاصله بیش از 300 کیلومتری با مرکز دارند و طی‌کردن هفتگی این مسافت هزینه زیادی برای بیماران دارد. از طرفی، فردی که هر هفته باید یک تا 3 بار، به مدت 4 ساعت زیر دستگاه دیالیز باشد، احتمالا شغل خود را از دست می‌دهد و نیاز به کمک مالی دارد. ما در خیریه به کمک پزشکان خیّر سبدهای معیشتی را آماده می‌کردیم و به مراجعان نیازمند می‌دادیم. یا حتی برای تامین هزینه‌های درمان و … به آنها کمک‌ می‌شد.»

 ترمیم روحیه

کمک‌ها به همین‌جا محدود نشد و طولی نکشید که پای فعالیت‌های ورزشی هم به میان آمد.بصیری می‌گوید: «در هر دو شیفت در مرکز روانشناس مستقر کردیم تا در صورت نیاز به مشکلات روحی و مشغله‌های ذهنی بیماران هم رسیدگی کنیم. در جلسات ماهانه‌ای که با مسئول فنی، سرپرستار و اعضای تیم داشتیم، مشکلات و نیازهای بیماران را بررسی و سعی کردیم راه حلی برای آنها پیدا کنیم. گوشه‌گیری و مشکلات روحی یکی از دغدغه‌های مهم بیماران ما بود. برای همین تصمیم گرفتیم پرداختن به ورزش را در این مرکز جدی کنیم.»

به گفته پرستاران و تیم درمان مرکز همودیالیز رضویان، بهترین روز در این مرکز وقتی است که بیماران بدون درد و به راحتی دیالیز شوند و به خانه برگردند. برعکس، وقتی بیماری امکان ادامه درمان را در مرکز نداشته باشد و لازم شود او را به بیمارستان ارجاع دهند، برای همه روزی تلخ خواهد بود.

بصیری می‌گوید: «کادر پرستاری ما شرایط کاری دشواری دارند. به جز جمعه‌ها، در تمام تعطیلات رسمی‌باید در شیفت خود حاضر شوند و بیماران هر روز جلوی چشم‌شان درد و رنج بکشند. یکی از اتفاق‌های خوبی که می‌تواند برای این کادر زحمتکش رقم بخورد، رسیدگی به وضعیت استخدامی آنهاست. هرچند که هر سال وضعیت قراردادی آنها بهتر و حمایت‌های خوبی از طرف هلال احمر در این زمینه انجام شده است.»

 قهرمانان کشوری

سال‌هاست که مراجعان مرکز همودیالیز در مسابقات مختلف ورزشی مخصوص بیماران خاص در کشور شرکت می‌کنند و سالی نیست که حداقل یکی از آنها مقام قهرمانی کشوری در رشته‌های شطرنج و سایر رشته‌ها را از آن خود نکند.

«مائده نادعلی» یکی از این مراجعان است که امسال قهرمانی کشوری «پتانک»  را از آن خود کرده است. او می‌گوید: «مجموعه همودیالیز رضویان برای بسیاری از ما جایی فراتر از مرکزی درمانی است. ما اینجا را مثل خانه خود می‌دانیم. در بخش زنان، دوستان زیادی دارم. بسیاری از بچه‌ها سراغ ورزش می‌روند و مرکز از ما برای شرکت در مسابقات ویژه بیماران خاص حمایت می‌کند.»

بیش از یک سال و نیم از شروع دیالیز او می‌گذرد. چندباری که برای مسابقات ورزشی یا سفر، گذرش به مراکز دیگر دیالیز در شهرهای مختلف افتاده، آنها را با مرکز شاهرود مقایسه کرده است: «این مرکز هم از نظر امکانات، هم توجه کادر درمان به بیماران وضعیت بسیار بهتری دارد؛ چنانکه ترجیح می‌دهم هنگام سفر چند ساعتی دیالیزم را جابه‌جا کنم، اما در همین مرکز دیالیز شوم.»

او درباره اهمیت ورزش و فعالیت‌های اجتماعی برای بیماران دیالیزی می‌گوید: «این بیماری ممکن است روحیه افراد مبتلا را ضعیف کند. اما بسیاری از مراجعان وقتی می‌فهمند که اینجا فرصت حضور در مسابقات ورزشی هم فراهم است از آن استقبال می‌کنند. چراکه به هر حال، برای ورزش و حضور در مسابقات هماهنگی‌های خاصی یاز است و اگر این هماهنگی‌ها و حمایت‌ها انجام نشود، امکان شرکت در مسابقات برای ما فراهم نیست.»

مطالب مرتبط