اداره کل اصول، قوانین و حقوق بین‌الملل بشردوستانه

این اداره کل متشکل از سه اداره: اصول و قوانین نهضت، دیپلماسی بشردوستانه و روابط بین‌الملل و دبیرخانه کمیته ملی حقوق بشردوستانه است که به دنبال تشکیل معاونت امور بین‌الملل و حقوق بشردوستانه در سال 1390 با هدف پیگیری موضوعات حقوقی مرتبط با مسائل نهضت بین ‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر به عنوان یکی از سه اداره کل معاونت فعالیت آن آغاز شد و متولی اصلی رسیدگی به موضوعات متعدد در مباحث حقوق بشردوستانه، سیاست ‌ها و استراتژی ‌های نهضت و در مجموع تصمیمات کلان اتخاذ شده در ارکان نهضت است.

وظایف این اداره کل در سه مقولة کلی اقدامات و فعالیت‌ های مرتبط با اصول و قوانین نهضت بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر و انتقال آنها به بدنه و ساختار جمعیت، تبیین دیپلماسی بشردوستانه و شناسایی فرصت‌ها و چالش‌های پیش روی جمعیت و همچنین جمهوری اسلامی ایران در عرصة دیپلماسی بشردوستانه و انجام تمامی فعالیت ‌ها و اقدامات مرتبط با حقوق بین ‌الملل بشردوستانه به واسطه کمیته ملی حقوق بشردوستان، شامل آموزش، ترویج و ترغیب به رعایت و احترام به حقوق بین الملل؛ تبیین شده است.

اهم عملکرد این اداره کل به شرح ذیل است:

* عضویت در هیات حاکمه فدراسیون بین ‌المللی جمعیت ‌های صلیب سرخ و هلال احمر (دوره نخست: 2001، دوره دوم: 2005 ، دوره سوم: 2013 ، دوره چهارم: 2017)

* عضویت در کارگروه نهضت در خصوص مراقبت ‌های درمانی در معرض خطر/HCiD) سال 2011 تا کنون(

* عضویت در کمیتة میانجیگری و انطباق فدراسیون بین ‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر (2019-2011)

* ترجمة استراتژی 2020  فدراسیون بین ‌المللی جمعیت‌ های صلیب سرخ و هلال احمر

* ترجمة اساسنامة فدراسیون بین ‌المللی جمعیت ‌های صلیب سرخ و هلال احمر

* ترجمة استراتژی 2020-2018  کمیتة بین ‌المللی صلیب سرخ

* ترجمة دستورکارهای هیأت حاکمه در تمام سال ‌های عضویت جمعیت

* ترجمة دستورکارهای کنفرانس بین ‌المللی و شورای نمایندگان از سال 2001

* ترجمة کتابچة راهنما نمایندگان مجالس درخصوص نهضت بین ‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر

* ثبت موضوع حقوق بشردوستانه در قالب دوره در دانشگاه آزاد

* برگزاری مسابقات شبیه‌سازی دیوان بین‌المللی کیفری (موت کورت) برای دانشجویان دانشگاه‌ها با همکاری کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، سازمان‌های غیردولتی و برخی دانشگاه‌های ایران (از سال 1388 تا 1397 )

* اجرای کمپین حقوق ملی بشردوستانه در کشور

* برگزاری دو کنفرانس بین‌المللی در خصوص اسلام و حقوق بشردوستانه در سال‌های 1389 و 1395

* برگزاری سمینار حقوق بشردوستانه از منظر اسلام با همکاری جمعیت هلال احمر ایران و کمیته اسلامی هلال بین ‌الملل

* برگزاری سمینار صلح عادلانه و صلح پایداردر روز جهانی صلح با همکاری سازمان دفاع از قربانیان خشونت و مشارکت نمایندگان کمیته بین‌ المللی صلیب سرخ و سازمان ملل

* برگزاری سمینار مذاکرات جنگ و حقوق بشردوستانه با همکاری کمیته بین ‌المللی صلیب سرخ

کمیته ملی حقوق بشردوستانه (از سال 1378 تا 1397)

از دیگر زیرمجموعه‌های معاونت بین‌الملل و حقوق بشردوستانه است که فعالیت‌های آن شامل موارد ترجمه، تالیف و انتشار کتب، برگزاری همایش‌ها، سمینارها و نشست‌های تخصصی، برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی، مسابقات شبیه‌سازی جلسات محاکمه در دیوان بین‌المللی کیفری (Moot Court) در سطح ملی و منطقه‌ای به میزبانی ایران، برنامه‌ها و طرح‌های کشوری، تهیه و ارائه پیشنهاد تصویب قوانین و مقررات و پیشنهاد الحاق ایران به معاهدات بین‌المللی، تشریح و ترویج نقطه نظرات و عملکرد ایران در قبال حقوق بشردوستانه، شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌ها، پیگیری موارد نقض مقررات بشردوستانه و ارائه گزارش و هماهنگی و تبادل اطلاعات علمی و تحقیقاتی با مراجع داخلی و خارجی می‌شود.

1- ترجمه، تالیف و انتشار کتب

از جمله ترجمه‌، تالیف و انتشارهای این کمیته که شامل 32 عنوان می‌شود، می‌توان به دو مجموعه آموزشی با عناوین «حقوق بین‌الملل بشردوستانه» و «اجرای ملی حقوق بشردوستانه»، چ. نخست: 1381؛ گردآوری و ترجمه مجموعه اسناد ژنو با عنوان: «حقوق بین‌الملل بشردوستانه ناظر بر حمایت از افراد در درگیری‌های مسلحانه؛ مجموعه اسناد ژنو»، کتاب «حقوق بشردوستانه؛ پاسخ به سوألات شما» ، کتاب «Fight it Right» با عنوان «قواعد کاربردی حقوق بشردوستانه»، گردآوری و ترجمه مجموعه اسناد لاهه با عنوان: «حقوق بین‌الملل ناظر بر نحوه هدایت مخاصمات: مجموعه کنوانسیون‌های لاهه و برخی اسناد بین‌المللی دیگر»، کتاب «مجموعه مقالات همایش نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر و حقوق بشردوستانه بین‌المللی»، کتاب «قواعد اساسی کنوانسیون‌های ژنو و پروتکل‌های الحاقی»،  مترجم: دکتر هاجر  سیاه رستمی، ناشر: انتشارات سر سم، چ. نخست: 1383، چ. دوم: 1386؛ کتاب «رعایت حقوق بشردوستانه بین‌المللی» ، مترجم: کمیته ملی حقوق بشردوستانه، کتاب «برگزیده‌ای از کتاب «خدمت و حمایت؛ حقوق بشر و حقوق بشردوستانه» در عملکرد حرفه‌ای پلیس» اشاره کرد.

2- برگزاری همایش‌ها، سمینارها و نشست‌های تخصصی

از جمله همایش ها در سطح ملی که شامل 33 مورد است؛ همایش «تحولات اخیر حقوق بشردوستانه بین‌المللی» با همکاری دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و دفتر کمیساریای عالی پناهندگان در تهران، همایش «نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر و حقوق بشردوستانه بین‌المللی» با همکاری کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و دانشگاه تهران در تالار علامه امینی دانشگاه تهران و با حضور 250 نفر از اعضای کانون‌های دانشجویی هلال احمر، همایش «رسالت رسانه‌های گروهی در ایران؛ چالش‌ها و دیدگاه‌های بشردوستانه» با همکاری کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، همایش «صلح و حقوق بشردوستانه» با همکاری سازمان دفاع از قربانیان خشونت و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و با حضور اساتید دانشگاه شهید بهشتی و تربیت معلم، همایش «کودکان؛ قربانیان خاموش جنگ‌ها» با سازمان دفاع از قربانیان خشونت و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، سمینار «حقوق بشردوستانه در آینه اسلام و حقوق بین‌الملل معاصر» با همکاری مؤسسه آموزش عالی علمی- کاربردی هلال ایران و ... بوده است.

درباره برگزاری همایش ها در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی تا کنون 9 مورد برگزار شده که برخی از آنها شامل همایش بین‌المللی «اسلام و حقوق بشردوستانه»،.    همایش بین‌المللی «حقوق بین‌الملل بشردوستانه عرفی»، همایش بین‌المللی «فلسطین از دیدگاه حقوق بین‌الملل» و همکاری در برگزاری نشست منطقه‌ای «چالش‌های فراروی زنان مسلمان برای دسترسی به صلح و امنیت پایدار» و ... می‌شود.

کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی نیز از سوی این بخش برای  برای افراد و گروه‌های خاص و برای عموم مردم برگزار شده که عناوین برخی از آنها شامل «دوره آموزشی حقوق بشردوستانه برای مدرسان» برای بیش از یکصد مدرس معرفی‌شده از سازمان جوانان جمعیت هلال احمر و توزیع منابع و مواد آموزشی به مدرسین،       برگزاری کارگاه آموزشی «حقوق بین‌الملل بشردوستانه و رسانه» به مدت 10 ساعت و با هدف آموزش مبانی حقوق بشردوستانه به کارکنان خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران با همکاری کمیته بین‌المللی صلیب سرخ ، برگزاری دوره آموزشی 2 روزه با عنوان «‌حقوق انسان‌دوستانه و نظام قضایی جمهوری اسلامی ایران» با همکاری سازمان قضایی نیروهای مسلح، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و معاونت آموزشی قوه قضائیه، برای 150 نفر از قضات، دادستان‌ها و کارکنان قضایی قوه قضائیه، دوره آموزشی دو روزه برای «رابطان حقوق بشردوستانه جمعیت‌های هلال احمر سراسر کشور» با همکاری کمیته بین‌المللی صلیب سرخ،   برگزاری دوره آموزشی پیشرفته 2 روزه «تحولات حقوق بین‌الملل بشردوستانه» به مناسبت شصتمین سالگرد تصویب کنوانسیون‌های ژنو 1949 در دانشکده روابط بین‌الملل با همکاری کمیته بین المللی صلیب سرخ و دانشکده روابط بین‌الملل، نخستین کارگاه پژوهشی «شبیه‌سازی مذاکرات جنگ و حقوق بشردوستانه»، دومین کارگاه پژوهشی «شبیه‌سازی مذاکرات جنگ و حقوق بشردوستانه، نخستین کارگاه آموزشی «مبانی حقوق بین‌الملل بشردوستانه» با همکاری کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و موزه صلح تهران، همکاری در برگزاری دوره آموزشی «امنیت انسانی و سازمان ملل متحد» با انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد در سالن کنفرانس معاونت درمان و توانبخشی جمعیت هلال احمر و همچنین کارگاه‌های استانی شامل 29 کارگاه آموزشی با عناوین‌ »آشنایی با نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر و حقوق بین‌الملل بشردوستانه»، «حقوق بشردوستانه از منظر اسلام» و «ارکان و اصول بنیادین نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر و مبانی و اصول حقوق بین‌الملل بشردوستانه» و ... است.

3- مسابقات شبیه‌سازی جلسات محاکمه در دیوان بین‌المللی کیفری (Moot Court) در سطح ملی و منطقه‌ای به میزبانی ایران

* برگزاری 10 دوره «مسابقات ملی شبیه‌سازی جلسات محاکمه دیوان بین‌المللی کیفری (Moot Court)» با همکاری کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش و انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد، از سال 1388 تا کنون؛

* مسابقات منطقه‌ای «شبیه‌سازی جلسات محاکمه دیوان بین‌المللی کیفری (Moot Court)» با حضور شرکت‌کنندگانی از کشورهای نپال، هند، پاکستان، سری‌لانکا، بنگلادش، ایران و و استادان ایرانی و خارجی، 5 و 6 آذرماه 1393؛

* مسابقات منطقه‌ای «شبیه‌سازی جلسات محاکمه دیوان بین‌المللی کیفری (Moot Court)» با حضور شرکت‌کنندگانی از کشورهای نپال، هند، پاکستان، سری‌لانکا، بنگلادش، ایران و استادان ایرانی و خارجی، سالن‌های معاونت درمان و توانبخشی و مرکز موزه و اسناد جمعیت، 13-15 آذرماه 1397؛

* برگزاری نشست‌های آموزشی-توجیهی برای آشنایی و آمادگی شرکت‌کنندگان در «پنجمین دوره مسابقات ملی شبیه‌سازی جلسات محاکمه دیوان بین‌المللی کیفری؛

4- برنامه‌ها و طرح‌های کشوری (به طور خلاصه شامل موارد ذیل است)

* اجرای طرح «کاوش حقوق بشردوستانه»  در مدارس راهنمایی و متوسطه با همکاری وزارت آموزش و پرورش،جمعیت هلال احمر و کمیته بین المللی صلیب سرخ به منظور آموزش حقوق بشردوستانه به دانش آموزان 13 تا 18 سال در 4 استان فارس، ‌تهران، خراسان و آذربایجان شرقی به صورت آزمایشی که در راستای اجرای این طرح 400 نفر معلم و بیش از 5000 دانش آموز در آموزش دیدند. هدف: توسعه و ترویج حقوق بشردوستانه و تعمیق درک و فهم قواعد و مقررات حاکم بر مخاصمات مسلحانه در بین نسل جوان و نوجوان، از 1384 تا 1387

* اجرای طرح «کاوش حقوق بشردوستانه (کوچک) برای دانش آموزان 13 تا 18 سال Mini EHL» با همکاری کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، سازمان دانش آموزی (به نمایندگی از وزارت آموزش و پرورش)

* تهیه و تدوین سرفصل‌ها و عناوین دروس دوره کارشناسی ارشد حقوق بین‌الملل بشردوستانه با همفکری کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و ارائه آن به دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران- جنوب، جهت برگزاری اولین دوره کارشناسی ارشد، 1389

* تهیه سرفصل دروس دوره‌ی کارشناسی ارشد حقوق بشردوستانه برای مؤسسه آموزش علمی کاربردی هلال احمر (پاییز 1393)

* تأسیس کتابخانه تخصصی کمیته ملی حقوق بشردوستانه با بیش از 1600 عنوان کتاب فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسه و مجلات تخصصی حقوقی و حقوق بین‌الملل و ارائه خدمات آموزشی- پژوهشی به پژوهشگران و دانشجویان کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری جهت انجام طرح‌های تحقیقاتی، پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشگاهی در حوزه حقوق بین‌الملل از سال 1386 تا کنون

* نامه به دبیر شورای عالی برنامه‌ریزی در خصوص گنجاندن 2 واحد درسی «حقوق بشردوستانه» در دروس دانشکدهای افسری نیروهای مسلح و یک واحد درسی «حقوق پناهندگان و آوارگان» در دروس دانشکده‌های نیروی نظامی

5- تهیه و ارائه پیشنهاد تصویب قوانین و مقررات و پیشنهاد الحاق ایران به معاهدات بین‌المللی (به طور خلاصه شامل موارد ذیل است)

* تهیه «پیش نویس قانون الحاق موادی به قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح» ناظر به جنایات بین‌المللی و ارائه آن  به کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس شورای اسلامی

همکاری با قوه قضائیه به منظور «برنامه‌ریزی برای برگزاری کنفرانس بین‌المللی دادگاه کیفری و کشورهای اسلامی» با حضور نمایندگانی از وزارت امور خارجه، قوه قضائیه، هلال احمر و کمیته صلیب سرخ، فروردین 1386

* پیشنهاد تصویب پروتکل‌های الحاقی 1977 به دنبال مصوبه کمیته ملی حقوق بشردوستانه در سال 1379

* بررسی موضوع الحاق به «پروتکل الحاقی به کنوانسیون حقوق کودک در خصوص شرکت کودکان در مخاصمات مسلحانه»

* تشکیل کمیته فرعی بر اساس مصوبه سی و دومین جلسه کمیته ملی حقوق بشردوستانه با موضوع پیوستن ایران به پروتکل الحاقی به کنوانسون حقوق کودک در خصوص مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه‏

* تصویب «لایحه پیوستن ایران به پروتکل الحاقی کنوانسیون حقوق کودک درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه»

6-  تشریح و ترویج نقطه نظرات و عملکرد ایران در قبال حقوق بشردوستانه

صدور 22 مورد بیانیه درباره مسائل جاری حقوق بشردوستانه در مناطق مختلف و یادآوری موارد نقض اصول و قواعد عرفی و معاهده‌ای حقوق بین‌الملل بشردوستانه به صورت خلاصه شامل موارد ذیل است:

7-  شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌ها (به صورت خلاصه شامل موارد ذیل است):

شرکت در کنفرانس منطقه‌ای جنوب آسیا با عنوان «حقوق بین‌الملل بشردوستانه از قانون تا عمل؛ تصویب قوانین لازم برای پیاده سازی حقوق بین‌الملل بشردوستانه»، شرکت در نشست آموزشی کشورهای آسیای جنوبی در رابطه با حقوق بین‌الملل بشردوستانه، بازدید مطالعاتی اعضای کمیته ملی حقوق بشردوستانه از کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در ژنو با حضور دبیرکل جمعیت و دبیر کمیته، شرکت در نشست کشورهای آسیایی در مورد برنامه «کاوش حقوق بشردوستانه»، شرکت در اجلاس کمیته‌های ملی حقوق بشردوستانه سراسر جهان، شرکت در نشست کاوش حقوق بشردوستانه، شرکت در نشست منطقه‌ای جنوب شرق آسیا در زمینه اجرای طرح کاوش حقوق بشردوستانه (آموزش حقوق بشردوستانه به نوجوانان) در کشور اندونزی، شرکت در «نشست جهانی کمیته‌های ملی حقوق بشردوستانه و نهادهای مشابه» و ...

گزارش اول با عنوان «نذر آب؛طرحی که ادامه دارد » را بخوانید.

گزارش دوم با عنوان «برای زلزله کرمانشاه چه کردیم؟!» را بخوانید.

گزارش سوم با عنوان «تلاش برای پایان دادن به قصه پرغصه مردم میانمار» را بخوانید.

گزارش چهارم با عنوان «داروسازی«سها»؛بازوی توانمند نظام سلامت در تامین داروهای حیاتی مردم» را بخوانید.

گزارش پنجم با عنوان «مهربانی به توان داوطلبی» را بخوانید.

گزارش ششم با عنوان «خدمت به زائران حرم امن الهی» را بخوانید.

گزارش هفتم با عنوان «پابه پای زائران» را بخوانید.

گزارش هشتم با عنوان «همراه بیماران، همدل سالمندان» را بخوانید.

گزارش نهم با عنوان «جوانان پیشتازان بشردوستی» را بخوانید.

گزارش دهم با عنوان «هشت سال دوشادوش رزمندگان دفاع مقدس» را بخوانید.

گزارش یازدهم با عنوان «چشم‌اندازی روشن در رسیدن به خودکفایی تولید محصولات پزشکی» را بخوانید.

گزارش دوازدهم با عنوان «بشردوستی فراتر از مرزها» را بخوانید.

گزارش سیزدهم با عنوان «چتر حمایتی هلال بر سر بیماران» را بخوانید.

گزارش چهاردهم با عنوان «احسان ماندگار مردمی مهربان» را بخوانید.

گزارش پانزدهم با عنوان «فراتر از مرزها در اقدامات و عملیات بشردوستانه» را بخوانید.

گزارش شانزدهم با عنوان «پیمان جوانان برای پیشگیری از اعتیاد» را بخوانید.

گزارش هفدهم با عنوان « دریچه‌ای برای امید به آینده با مشارکت ایرانیان» را بخوانید.

گزارش هجدهم با عنوان «بشردوستی بدون مرز با ارائه خدمات توانبخشی» را بخوانید.